Friedrich Nietzsche
krytyka moralności, „nadczłowiek”
Biografia
Fryderyk Nietzsche (1844–1900) to niemiecki filozof, jeden z najbardziej wpływowych i najbardziej spornych myślicieli nowoczesności. Jego prowokacyjne idee do dziś budzą fascynację i sprzeciw.
Poddał radykalnej krytyce tradycyjną moralność i religię, ogłaszając słynne „Bóg umarł” — diagnozę kryzysu dawnych wartości w nowoczesnym świecie. W ich miejsce stawiał pytanie, jak człowiek może samodzielnie nadać sens swojemu życiu.
Rozwinął koncepcje „woli mocy” i „nadczłowieka”, a swoje myśli ubierał w błyskotliwą, poetycką formę, jak w dziele „Tako rzecze Zaratustra”. Wywarł ogromny wpływ na filozofię, literaturę i psychologię XX wieku.
Jego pisma bywały później zniekształcane i nadużywane — między innymi przez ideologię nazistowską, wbrew jego własnym poglądom, gdyż sam potępiał antysemityzm i nacjonalizm. Ostatnie lata spędził ciężko chory. Nietzsche pozostaje myślicielem, którego czyta się z uwagą i ostrożnością zarazem.
Oś życia
- 1844Narodziny w Röcken (Prusy).
- 1889Załamanie zdrowia.
- 1900Śmierć.
- akademiaKariera w filologii klasycznej.
- wędrówkaRezygnacja z katedry, lata pisania.
- dzieła„Tako rzecze Zaratustra”, „Poza dobrem i złem”.
- ideeWola mocy i nadczłowiek.
Poprzednicy i kontynuatorzy
Jak idee się łączą: Nietzsche radykalnie skrytykował dawną moralność („Bóg umarł”); jego pisma bywały nadużywane — m.in. przez nazizm — wbrew jego poglądom (potępiał antysemityzm i nacjonalizm).