Przełomy historii — kamienie milowe, które zmieniły świat

W Mezopotamii (Sumer) powstało pismo klinowe — pierwszy system trwałego zapisu. To umowna granica prehistorii i historii: od tej chwili wiedzę, prawo i rachunki można było utrwalać poza ludzką pamięcią i przekazywać przez pokolenia.

Johannes Gutenberg zbudował prasę drukarską z ruchomą czcionką. Książki przestały być przepisywane ręcznie — potaniały i rozpowszechniły się masowo. To pierwsza „rewolucja informacyjna": paliwo dla reformacji, renesansu i nowożytnej nauki.

Wyprawa Kolumba (1492) i kolejne rejsy otworzyły epokę wielkich odkryć: nowy obraz świata, kontakt kontynentów, kolonializm i „wymiana kolumbijska" — wielki przepływ roślin, zwierząt, ludzi i chorób. Świat po raz pierwszy stał się globalny.

Udoskonalona maszyna parowa (Watt) i mechanizacja produkcji przeniosły gospodarkę od rękodzieła do fabryk. Zmieniły się miasta, praca i społeczeństwo — narodziny nowoczesnego przemysłu, klasy robotniczej i masowej urbanizacji.

Odnaleziony w 1799 r. kamień z tym samym tekstem po grecku i w dwóch pismach egipskich pozwolił Jean-François Champollionowi w 1822 r. odczytać hieroglify. To był klucz, który otworzył zapomniany świat starożytnego Egiptu.

Heinrich Schliemann, kierując się „Iliadą" Homera, odkopał ruiny Troi — miasta uważanego dotąd za mit. Legenda okazała się historią; były to zarazem narodziny nowoczesnej archeologii (choć metody Schliemanna bywały niszczące).

Howard Carter odnalazł niemal nienaruszony grobowiec faraona Tutanchamona ze skarbami sprzed ponad 3000 lat. Największa sensacja archeologiczna XX wieku — okno na kulturę, sztukę i wierzenia starożytnego Egiptu.

Pokojowa Nagroda Nobla uhonorowała ludzi walczących bez przemocy: Martina Luthera Kinga (1964) za walkę o prawa obywatelskie, Matkę Teresę (1979) za pomoc najuboższym i wielu innych. Symbol siły pokojowego oporu i humanitaryzmu.

20 lipca 1969 r. Neil Armstrong jako pierwszy człowiek stanął na Księżycu („mały krok człowieka, wielki skok ludzkości"). Szczyt kosmicznego wyścigu zimnej wojny i dowód, że technika pozwala człowiekowi opuścić Ziemię.

Narodziny „Solidarności" (1980) — pierwszego w bloku wschodnim niezależnego związku zawodowego — i Pokojowa Nagroda Nobla dla Lecha Wałęsy (1983) pokazały pokojową drogę do wolności. To początek upadku bloku wschodniego. Polski akcent w gronie polskich noblistów (obok Skłodowskiej-Curie i noblistów literatury).

Tim Berners-Lee w CERN opracował World Wide Web (strony, odnośniki, przeglądarka). Na fundamencie internetu powstała globalna sieć informacji, która zmieniła komunikację, gospodarkę i codzienne życie — druga rewolucja informacyjna.

9 listopada 1989 r. runął mur dzielący Berlin — symbol żelaznej kurtyny i podziału Europy. Symboliczny koniec zimnej wojny; wkrótce zjednoczyły się Niemcy, a kraje bloku wschodniego odzyskały suwerenność.