Bolesław V

Bolesław V Wstydliwy (1226–1279) był księciem krakowskim i sandomierskim, ostatnim przedstawicielem małopolskiej linii Piastów. Jego długie, ponadtrzydziestoletnie panowanie przypadło na wyjątkowo trudne czasy — niszczących najazdów tatarskich — a mimo to zapisało się trwałymi dokonaniami.

Był jedynym synem Leszka Białego. Ojca stracił jako półtoraroczne dziecko — gdy ten zginął zamordowany podczas zjazdu w Gąsawie. Dzieciństwo młodego księcia upłynęło w cieniu walk o władzę, pod opieką matki, ruskiej księżniczki Grzymisławy.

Samodzielne rządy w Krakowie objął w 1243 roku i sprawował je aż do śmierci. Największym nieszczęściem jego panowania były najazdy Tatarów, którzy kilkakrotnie pustoszyli Małopolskę, paląc miasta i wsie. Odbudowa kraju po tych spustoszeniach stała się głównym zadaniem księcia.

Właśnie z odbudową wiąże się jego najtrwalsze dzieło. W 1257 roku Bolesław nadał Krakowowi prawo magdeburskie, przeprowadzając wielką lokację miasta. To wtedy ukształtował się układ urbanistyczny Krakowa z jego wielkim Rynkiem — do dziś stanowiącym serce miasta.

Książę dbał też o gospodarkę. Zreorganizował wydobycie soli w Wieliczce i Bochni, co zapewniło skarbowi znaczne dochody — sól była wówczas jednym z najcenniejszych bogactw. Wspierał rozwój Małopolski i hojnie obdarowywał Kościół.

Jego życie prywatne było niezwykłe. Bolesław poślubił Kingę, córkę króla Węgier, lecz oboje — powodowani głęboką pobożnością — złożyli śluby czystości, których dochowali do końca. Małżeństwo pozostało bezpotomne, a Kinga zasłynęła później jako święta. To właśnie z tej pobożności wziął się przydomek księcia — „Wstydliwy”.

Bolesław zmarł w 1279 roku, nie pozostawiając potomka. Władzę przekazał wyznaczonemu następcy, Leszkowi Czarnemu. W pamięci pozostał jako łagodny i pobożny władca w okrutnych czasach — a jego lokacja Krakowa i troska o żupy solne należą do najtrwalszych dokonań epoki rozbicia dzielnicowego.