Ludwik Węgierski
Przywilej koszycki 1374 — początek przywilejów szlacheckich.
Biografia
Król Węgier, siostrzeniec Kazimierza Wielkiego, który po jego bezpotomnej śmierci objął także tron polski, tworząc unię personalną polsko-węgierską. Rządził rozległym władztwem, lecz w Polsce przebywał rzadko, powierzając rządy matce, Elżbiecie Łokietkównie, i urzędnikom.
Nie mając męskiego potomka, Ludwik zabiegał o zapewnienie polskiego tronu jednej ze swoich córek. Aby uzyskać zgodę szlachty, w 1374 roku wydał przywilej koszycki — zwolnił szlachtę z większości podatków w zamian za uznanie praw sukcesyjnych jego córek. Był to pierwszy przywilej generalny dla całego stanu szlacheckiego.
Przywilej koszycki zapoczątkował proces, w którym kolejni władcy kupowali poparcie szlachty ustępstwami, budując fundament demokracji szlacheckiej. Po śmierci Ludwika w 1382 roku tron polski przypadł jego młodszej córce, Jadwidze.
Korzenie i rodowód
- 1Małgorzataluksemburska · Czechy/Rzesza
- 2Elżbieta bośniackaKotromanicie · Bośnia
Europejskie koneksje: Syn Piastówny i Andegawena — w jednej osobie łączy Polskę, Węgry, Neapol i Francję. Obie córki zostały królowymi (Węgier i Polski), rozprowadzając krew andegaweńsko-piastowską po regionie.
Zasięg państwa za panowania
Obszar: Unia personalna Polski i Węgier — Ludwik rzadko przebywał w Polsce, rządy sprawowała jego matka Elżbieta Łokietkówna.
- Stolica
- Miasto
Dwa królestwa połączone osobą jednego władcy; głównym ośrodkiem była węgierska Buda.
- 1Kraków · stolica — Polska
- •Buda · miasto — Węgry — główna rezydencja
- •Ruś Halicka · miasto — pod zarządem węgierskim
- •Koszyce · miasto — przywilej koszycki 1374
Zmiany granic: Unia personalna z Węgrami. Ruś Halicka czasowo pod zarządem węgierskim.
Najważniejsze wydarzenia
- 1370objęcie tronu polskiego (unia polsko-węgierska)
- 1370–1382rządy Elżbiety Łokietkówny w Polsce
- 1374przywilej koszycki
- Król Węgier i Polski (unia personalna).
- W Polsce przebywał rzadko (rządy Elżbiety Łokietkówny).
- 1374 — przywilej koszycki (pierwszy przywilej generalny szlachty).
Co działo się wtedy
- Przywilej koszycki — pierwszy przywilej generalny szlachty (1374).
- Początek wielkiej schizmy zachodniej (1378).
- Trwała wojna stuletnia.
- Narastająca ekspansja turecka na Bałkanach.
Ciekawostki
Upamiętnienie — ślady dzisiaj
Pytania i odpowiedzi
Kim był Ludwik Węgierski?
Królem Węgier i Polski (unia personalna), siostrzeńcem Kazimierza Wielkiego.
Co to jest przywilej koszycki?
Przywilej z 1374 r. zwalniający szlachtę z większości podatków w zamian za prawa sukcesyjne córek Ludwika.
Dlaczego przywilej koszycki był ważny?
To pierwszy przywilej generalny dla całej szlachty — początek jej rosnącej pozycji.