Jadwiga Andegaweńska

Jadwiga Andegaweńska (panowała 1384–1399) to córka króla Węgier i Polski Ludwika Andegaweńskiego, która w wieku zaledwie dziesięciu lat zasiadła na polskim tronie. Koronowano ją w 1384 roku znamiennie jako „króla” Polski, co podkreślało pełnię jej władzy monarszej — nie była tylko królową-małżonką.

Choć była zaręczona z Wilhelmem Habsburgiem, dla dobra państwa zerwała te zaręczyny i w 1386 roku poślubiła wielkiego księcia litewskiego Jagiełłę. Małżeństwo to, poprzedzone unią w Krewie, połączyło Polskę i Litwę oraz otworzyło drogę do chrztu ostatniego pogańskiego państwa Europy. Był to jeden z najważniejszych zwrotów w dziejach obu narodów, a Jadwiga — świadomie poświęcając osobiste szczęście — odegrała w nim kluczową rolę.

Mimo młodego wieku aktywnie uczestniczyła w polityce: prowadziła mediacje z zakonem krzyżackim, wspierała chrystianizację Litwy, a w 1387 roku przyczyniła się do przyłączenia do Polski Rusi Halickiej (Czerwonej). Zasłynęła też z głębokiej pobożności i działalności dobroczynnej.

Szczególnie zapisała się jako opiekunka nauki i kultury. Z jej inicjatywy i zapisu (przeznaczyła na ten cel swoje klejnoty) odnowiono Akademię Krakowską, co ożywiło polskie szkolnictwo wyższe.

Jadwiga zmarła młodo w 1399 roku, wkrótce po urodzeniu córki, która również nie przeżyła. Za świątobliwe życie została w 1997 roku kanonizowana przez papieża Jana Pawła II. Pozostaje jedną z najbardziej czczonych i lubianych postaci polskiego średniowiecza — symbolem mądrości, poświęcenia i dobroci.