NexTutor
Baza wiedzy/Historia/Poczet władców/Władysław IV Waza
Portret — Władysław IV Waza
królKrólowie elekcyjni

Władysław IV

Waza
Panowanie: 1632–1648

Okres względnego pokoju i rozbudowy floty.

Biografia

Syn Zygmunta III, popularny i utalentowany militarnie władca, wcześniej okrzyknięty przez bojarów carem Rosji (choć tronu tego nie objął). Jako król umiejętnie zakończył odziedziczone konflikty, zapewniając Rzeczypospolitej okres względnego pokoju.

Zaraz na początku panowania odparł moskiewski najazd i zwycięsko zakończył wojnę smoleńską (1634), a następnie zawarł korzystne rozejmy ze Szwecją. Rozbudowywał artylerię i flotę, planując wielkie przedsięwzięcia wojenne, w tym wojnę z Turcją, na które jednak nie uzyskał zgody nieufnej wobec wzmocnienia władzy królewskiej szlachty.

Władysław IV słynął z tolerancji religijnej i mecenatu kultury — wspierał sztukę, muzykę i teatr. Jego panowanie bywa nazywane „ciszą przed burzą": tuż po jego śmierci w 1648 roku wybuchło powstanie Chmielnickiego, otwierające najtragiczniejszy okres w dziejach Rzeczypospolitej.

Korzenie i rodowód

Zygmunt III WazaWazowie · Polska/Szwecja
Anna HabsburżankaHabsburgowie · Austria
Władysław IV WazaKrólowie elekcyjni · 1632–1648
Zygmunt Kazimierzzmarł w dzieciństwie — brak prawowitego następcy
Kolejne żony (2)
  1. 1Cecylia RenataHabsburgowie · Austria
  2. 2Ludwika Maria GonzagaGonzagowie · Mantua/Nevers (Francja)

Europejskie koneksje: Po matce i pierwszej żonie związany z Habsburgami, przez drugą żonę — z Francją. Ludwika Maria była później żoną także jego brata Jana Kazimierza — nietypowy splot dynastyczny.

Zasięg państwa za panowania

Obszar: Rzeczpospolita u szczytu zasięgu (odziedziczonego po ojcu); wojna smoleńska z Rosją.

Morze Bałtyckie124
mapa poglądowa
Legenda
  • Stolica
  • Miasto
  • Bitwa

Władysław obronił wschodnie zdobycze i zapewnił krajowi okres względnego pokoju.

  1. 1Warszawa · stolica
  2. 2Kraków · miasto — koronacje
  3. •Smoleńsk · bitwa — zwycięstwo 1634
  4. 4Gdańsk · miasto — plany rozbudowy floty (Bałtyk)

Zmiany granic: Obrona zdobyczy z czasów ojca. Potwierdzenie granic po wojnie smoleńskiej (1634).

Najważniejsze wydarzenia

  1. 1634zwycięska wojna smoleńska
  2. 1635korzystne rozejmy ze Szwecją
  3. 1637–1646rozbudowa artylerii i floty; zablokowane plany wojny z Turcją
To musisz wiedzieć
  • 1634 — zwycięska wojna smoleńska z Rosją.
  • Okres względnego pokoju i rozejmów.
  • Plany wojny z Turcją zablokowane przez szlachtę.
Pełne kalendarium Polski →

Co działo się wtedy

🇵🇱 W Polsce
  • Zwycięska wojna smoleńska (1634).
  • Okres względnego pokoju.
🌍 Na świecie
  • Wojna trzydziestoletnia w Europie.
  • Potęga Francji kardynała Richelieugo.
  • Rozwój nauki (Galileusz, Kartezjusz).
Zobacz pełne kalendarium

Ciekawostki

Czy wiesz, że…W młodości bojarzy obwołali go carem Rosji, choć tronu nie objął.
Czy wiesz, że…Był mecenasem opery — sprowadził ją do Polski jako jeden z pierwszych władców na północ od Alp.

Upamiętnienie — ślady dzisiaj

pomnikiWzniósł Kolumnę Zygmunta w Warszawie ku czci ojca — jeden z najstarszych świeckich pomników Europy.
kulturaMecenas sztuki — sprowadził do Polski operę jako jeden z pierwszych władców na północ od Alp.
pochówekSarkofag w katedrze na Wawelu.
pamięćW młodości obwołany carem Rosji przez bojarów (tronu nie objął).

Pytania i odpowiedzi

Czym słynie Władysław IV?

Zwycięstwem nad Rosją (Smoleńsk 1634) i okresem względnego pokoju.

Dlaczego nie doszło do wojny z Turcją?

Szlachta, nieufna wobec wzmocnienia władzy króla, nie zgodziła się na jego plany wojenne.

Kim był Władysław IV Waza?

Synem Zygmunta III, popularnym i utalentowanym militarnie królem, tolerancyjnym mecenasem kultury.

Sprawdź się

1.Jaką wojnę zwycięsko zakończył Władysław IV w 1634 r.?
2.Dlaczego nie doszło do jego wojny z Turcją?

Zobacz też

Zygmunt III WazaPoczet władców · 1587–1632Jan II Kazimierz WazaPoczet władców · 1648–1668