Zygmunt III

Zygmunt III Waza (panował 1587–1632) to syn króla Szwecji Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki — i to właśnie krew Jagiellonów po matce zadecydowała o jego wyborze na tron polski. Przez pewien czas był również królem Szwecji, jednak jego katolicyzm i związki z Polską doprowadziły do utraty tamtejszego tronu i długoletnich wojen polsko-szwedzkich.

Jego panowanie było jednym z najdłuższych w dziejach Polski i wypełnionym wojnami na wielu frontach. Ze Szwecją toczył zmagania o Inflanty (świetne zwycięstwo hetmana Chodkiewicza pod Kircholmem w 1605 roku). W Rosji, w okresie „wielkiej smuty”, polskie wojska interweniowały (dymitriady), a w 1610 roku przejściowo zajęły Moskwę. Z Turcją stoczono ciężkie boje pod Cecorą i Chocimiem (1621).

Był gorliwym zwolennikiem kontrreformacji, co zaostrzało napięcia w wielowyznaniowej Rzeczypospolitej. Za jego panowania zawarto też unię brzeską (1596), łączącą część Kościoła prawosławnego z Rzymem. Musiał zmierzyć się z buntem szlachty — rokoszem Zebrzydowskiego.

Z jego rządami wiąże się symboliczne przeniesienie stolicy: od 1596 roku król rezydował w Warszawie, dogodniej położonej wobec Litwy i teatrów wojennych, choć koronacje nadal odbywały się w Krakowie.

Zygmunt III to postać kontrowersyjna — ambitny władca, którego dynastyczna polityka wciągnęła państwo w wyniszczające wojny, ale zarazem monarcha, za którego Rzeczpospolita osiągnęła największy w dziejach zasięg terytorialny. Zmarł w 1632 roku.