Cykl komórkowy — cykliny i punkty kontrolne

Co się właśnie stało?

Uszkodziłeś DNA komórki tuż przed granicą G2/M — punkt kontrolny natychmiast zamknął bramkę. Komórka utknęła na granicy faz i nie weszła w mitozę, dopóki problem nie zostanie rozwiązany.

Cykliny i kinazy CDK (Nobel — medycyna 2001):

Hartwell, Hunt i Nurse odkryli, że to właśnie cykliny (białka, których poziom rośnie i spada w rytm cyklu) łączą się z kinazami CDK i „napędzają" przejścia między fazami G1 → S → G2 → M.

Jak działa punkt kontrolny?

Zanim aktywny kompleks cyklina–CDK1 „otworzy bramkę" do mitozy, punkt kontrolny sprawdza stan DNA. Jeśli wykryte jest uszkodzenie, aktywacja kompleksu zostaje zablokowana:

Dlaczego to takie ważne?

Bez tego mechanizmu komórka mogłaby powielić uszkodzone DNA i przekazać mutacje komórkom potomnym. Utrata kontroli nad punktami kontrolnymi (np. mutacje genu p53) to jeden z kluczowych kroków w powstawaniu nowotworów.

Po co Ci to na maturze:

Typowe zadanie: „dlaczego komórka z uszkodzonym DNA nie dzieli się dalej?" Odpowiedź: punkt kontrolny (checkpoint) wstrzymuje cykl, blokując aktywację cyklina–CDK, dając czas na naprawę DNA lub uruchamiając apoptozę.

Zapamiętaj: komórka nie wchodzi w kolejną fazę bez „zielonego światła" z punktu kontrolnego — to cykliny i CDK sterują każdym przejściem w cyklu komórkowym.