Podwójna helisa DNA — struktura życia

Co się właśnie stało?

Do zasady A na nici matrycowej dobrała się T na nici komplementarnej. Sekwencja jednej nici jednoznacznie wyznacza drugą — bo zasady parują się tylko w ustalony sposób.

Reguła komplementarności:

Adenina paruje z tyminą (2 wiązania wodorowe), a cytozyna z guaniną (3 wiązania). Nici są antyrównoległe (jedna biegnie 5'→3', druga 3'→5') i skręcone w prawoskrętną podwójną helisę.

Co to znaczy w praktyce?

Znając jedną nić, odtworzysz drugą literka po literce. Dlatego w replikacji każda nić służy jako matryca dla nowej — informacja genetyczna kopiuje się wiernie:

Kto to odkrył?

Model podwójnej helisy ogłosili w 1953 r. James Watson i Francis Crick, a Nagrodę Nobla (1962) otrzymali wraz z Mauriceem Wilkinsem. Kluczowe były zdjęcia dyfrakcji rentgenowskiej DNA wykonane przez Rosalind Franklin — to jej „Fotografia 51" ujawniła helikalny, regularny kształt cząsteczki. Franklin zmarła w 1958 r., przed przyznaniem Nagrody, której (zgodnie z regułami) nie przyznaje się pośmiertnie.

Po co Ci to na maturze:

Z reguły A-T / C-G dopiszesz nić komplementarną, obliczysz udział zasad (reguły Chargaffa: %A = %T, %C = %G) i zrozumiesz replikację. Chwyt: wypisz jedną nić 5'→3', pod nią komplement 3'→5' i podmień A↔T oraz C↔G.

Zapamiętaj: A paruje z T (2 wiązania H), C z G (3 wiązania H); nici są antyrównoległe i skręcone w podwójną helisę. Z jednej nici zawsze wynika druga.