Limfocyty B i T
Wybierz typ limfocytu. Limfocyty B produkują przeciwciała (odporność humoralna), a limfocyty T cytotoksyczne niszczą zakażone komórki (odporność komórkowa); T pomocnicze koordynują odpowiedź.
Dam Ci funkcję — wskaż, który limfocyt ją pełni: B, T pomocniczy czy T cytotoksyczny.
Co się właśnie stało?
Wybrałeś limfocyt B — po kontakcie z antygenem zaczyna uwalniać przeciwciała (białka w kształcie litery Y). Im większe zagrożenie, tym więcej przeciwciał. To odpowiedź humoralna.
Podział limfocytów:
— limfocyty odpowiadają za odporność humoralną (przeciwciała krążące w osoczu), a limfocyty za komórkową. T pomocnicze (Th) koordynują odpowiedź, T cytotoksyczne (Tc) niszczą komórki zakażone wirusem.
Co to znaczy w praktyce?
Przeciwciała rozpoznają antygen i unieszkodliwiają patogen zanim wniknie do komórki. Gdy patogen już jest wewnątrz komórki, przeciwciała nie sięgają — wtedy limfocyty Tc niszczą całą zakażoną komórkę. Stąd dwa ramiona odporności swoistej:
Dlaczego to ważne dla szczepień?
Szczepionka „uczy" limfocyty B rozpoznawać antygen i wytwarzać przeciwciała oraz komórki pamięci — dlatego przy kolejnym kontakcie z patogenem odpowiedź jest szybsza i silniejsza.
Po co Ci to na maturze:
Kluczowe rozróżnienie: B → przeciwciała (humoralna), T → komórki (komórkowa). Chwyt: przy zadaniu o przeciwciałach zawsze myśl „limfocyty B", a przy niszczeniu zakażonych komórek — „limfocyty T cytotoksyczne".
Zapamiętaj: przeciwciała produkują limfocyty B (odporność humoralna), a zakażone komórki niszczą limfocyty T cytotoksyczne (odporność komórkowa).
Teoria i wzory
Limfocyty B — odporność humoralna
Pobudzone limfocyty B przekształcają się w komórki plazmatyczne, które produkują przeciwciała krążące we krwi (odporność humoralna).
Limfocyty T — odporność komórkowa
- T cytotoksyczne — bezpośrednio niszczą komórki zakażone wirusem lub nowotworowe
- T pomocnicze — koordynują odpowiedź: pobudzają limfocyty B i T cytotoksyczne
Zasada
- B → przeciwciała (zwalczają patogeny poza komórkami)
- T cytotoksyczne → zabijają zakażone komórki
- T pomocnicze → „dyrygent" całej odpowiedzi swoistej
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Które limfocyty produkują przeciwciała?
Limfocyty B (po przekształceniu w komórki plazmatyczne).
›Co robią limfocyty T cytotoksyczne?
Niszczą komórki zakażone wirusem lub nowotworowe.
›Czym jest odporność humoralna?
Odpowiedź oparta na przeciwciałach (limfocyty B).