NexTutor
Wirtualne laboratorium/Fizyka/Fizyka atomowa/Doświadczenie Davissona-Germera — fale materii
Nobel 1937 — Davisson (i Thomson)

Doświadczenie Davissona-Germera — fale materii

Rozszerzenie tematu fali de Broglie’a. Wiązka elektronów pada na kryształ i daje obraz dyfrakcyjny — tak jak fale (λ=h/p). To bezpośrednie potwierdzenie, że cząstki mają naturę falową (Nobel 1937).

Fizyka · Fizyka atomowa · Doświadczenie Davissona-Germera (FIZ.ATOM.PR.05)
Napięcie przyspieszające UU54 V
Stała sieci dd0.20 nm
Wiązka elektronów pada na kryształ — na detektorze zobaczysz:
napięcie U
54 V
pęd p
3.97·10⁻²⁴
długość fali λ
0.167 nm
kąt maksimum θ₁
57°

Co się właśnie stało?

Wiązka elektronów odbita od kryształu niklu nie dała jednej plamy, lecz układ maksimów — dokładnie tak, jak fala uginająca się na siatce. Davisson i Germer (1927) potwierdzili tym hipotezę fal materii de Broglie'a.

Fala materii de Broglie'a:

λ=hp=h2meU\lambda = \dfrac{h}{p} = \dfrac{h}{\sqrt{2m e U}}

— każdej cząstce o pędzie pp odpowiada fala o długości λ\lambda. Im większy pęd (większa energia wiązki), tym krótsza fala. hh — stała Plancka.

Warunek maksimów (Bragg):

dsinθ=nλd\,\sin\theta = n\,\lambda

Maksima powstają tam, gdzie fale rozproszone na kolejnych płaszczyznach sieci wzmacniają się (różnica dróg to całkowita wielokrotność λ\lambda). Zmiana λ\lambda przesuwa maksima; stąd ich położenie zależy od pędu elektronów.

Co to znaczy w praktyce?

Elektron nie jest „tylko kulką" — ma naturę falową. Dyfrakcja elektronów to nie ciekawostka: działa tak mikroskop elektronowy i dyfraktometry badające budowę kryształów.

Po co Ci to na maturze:

λ = h/p plus d·sinθ = nλ rozwiązują zadania o falach materii i dyfrakcji. Chwyt: policz λ z pędu (lub napięcia), a potem wstaw do warunku Bragga, by znaleźć kąt maksimum.

Zapamiętaj: elektrony to fale materii — λ = h/p, a na krysztale dają obraz dyfrakcyjny. To dowód dualizmu korpuskularno-falowego.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

Co potwierdziło doświadczenie Davissona-Germera?

Falową naturę elektronów — hipotezę fal materii de Broglie’a.

Dlaczego elektrony dają obraz dyfrakcyjny?

Bo jako fale o długości λ=h/p ulegają dyfrakcji na regularnej sieci kryształu (warunek Bragga).

Co to fala materii?

Falowy opis cząstki o długości λ=h/p — im większy pęd, tym krótsza fala.