Wirtualne laboratorium/Biologia/Cytologia/Organella i ich funkcje

Organella i ich funkcje

Wybieraj organellum i poznaj jego rolę. Mitochondrium wytwarza ATP (oddychanie), jądro przechowuje DNA, rybosomy syntezują białka, aparat Golgiego pakuje.

Organella i ich funkcje
Biologia · Cytologia · Organella i ich funkcje (BIO.KOM.PP.02)
Wybierz organellum, aby zobaczyć jego funkcję:
Aktywność metaboliczna komórki60 %
Aktywność napędza oddychanie w mitochondrium → więcej ATP. Pozostałe organella nie zależą od niej.
ATP — główny nośnik energii komórki — powstaje głównie w:
organellum
Jądro
funkcja
DNA
ATP / glukozę
≈ 0
aktywność
60 %
🎯 Wyzwanie: dopasuj funkcję
seria: 0

Podam funkcję (i podświetlę organellum na scenie) — wskaż, które organellum ją pełni.

Co się właśnie stało?

Podświetlone organellum dostaje etykietę swojej funkcji. Każde pełni inną rolę, ale energię w postaci ATP dostarcza przede wszystkim mitochondrium — dlatego jego słupek w panelu rośnie z aktywnością, a pozostałe pozostają przy zerze.

Oddychanie komórkowe (skrót):

C6H12O6+6 O2→6 CO2+6 H2O+energia (ATP)\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + 6\,\text{O}_2 \rightarrow 6\,\text{CO}_2 + 6\,\text{H}_2\text{O} + \text{energia (ATP)}

— w mitochondrium glukoza jest utleniana, a uwolniona energia magazynowana jest w ATPATP (umownie ~36 cząsteczek ATP na jedną cząsteczkę glukozy).

Kto czym się zajmuje?

  • Mitochondrium — produkcja ATP (oddychanie komórkowe).
  • Jądro — przechowuje DNA i steruje komórką.
  • Rybosom — synteza białek (translacja).
  • Aparat Golgiego — sortuje i pakuje białka.
  • Lizosom — trawi zbędne struktury komórki.

Dlaczego to działa jak podział pracy?

Komórka to zespół wyspecjalizowanych „warsztatów". Jądro trzyma instrukcję (DNA), rybosomy wykonują białka według niej, Golgi je pakuje, a mitochondria dostarczają prądu (ATP), by cała fabryka pracowała.

Po co Ci to na maturze:

Zadania o budowie komórki najczęściej sprawdzają skojarzenie „organellum → funkcja". Chwyt: gdy w treści pada słowo „energia" albo „ATP", odruchowo myśl mitochondrium; gdy „DNA/dziedziczenie" — jądro; „białko" — rybosom.

Zapamiętaj: mitochondrium to „elektrownia" komórki — to w nim, w oddychaniu komórkowym, powstaje większość ATP. Każde organellum ma swoją funkcję, a razem tworzą sprawną komórkę.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Spodobał Ci się eksperyment? Udostępnij go.

Jest darmowy — podeślij znajomym ze szkoły.

Teoria i wzory

Zasada: struktura służy funkcji

Każde organellum pełni określone zadanie, a jego budowa jest do tego dostosowana.

Najważniejsze organella

  • jądro — przechowuje DNA i steruje aktywnością komórki
  • mitochondrium — oddychanie komórkowe, wytwarza najwięcej ATP
  • rybosomy — synteza białek (translacja)
  • siateczka śródplazmatyczna — szorstka (białka) i gładka (lipidy)
  • aparat Golgiego — pakowanie i wydzielanie substancji
  • lizosomy — trawienie wewnątrzkomórkowe
  • chloroplasty (rośliny) — fotosynteza
  • wakuola (rośliny) — magazyn, turgor

Kluczowa zależność

Im większe zapotrzebowanie komórki na energię, tym więcej mitochondriów (np. komórki mięśniowe). To box jakościowy — funkcje opisują zasady, nie równania.

Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.

Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.

Uczysz w klasie albo korepetujesz? Prowadź uczniów w NexTutor →

Najczęstsze pytania

›

Gdzie powstaje najwięcej ATP?

W mitochondrium — „elektrowni" komórki.

›

Co robi jądro komórkowe?

Przechowuje DNA i steruje aktywnością komórki.

›

Do czego służą rybosomy?

Do syntezy białek (translacji).