Cykl menstruacyjny — regulacja hormonalna
Cykl menstruacyjny reguluje współgra hormonów: FSH, LH, estrogeny i progesteron. W fazie folikularnej (dni 1–14) rośnie estrogen, aż ok. 14. dnia następuje gwałtowny pik LH, który wyzwala owulację. W fazie lutealnej (15–28) ciałko żółte wydziela progesteron. Zmień dzień cyklu i śledź poziomy hormonów.
Dam Ci dzień cyklu — rozpoznaj fazę (bez suwaka). Pik LH ok. 14. dnia dzieli cykl.
Co się właśnie stało?
Przesunąłeś dzień do owulacji. W fazie folikularnej (1–14) FSH dojrzewa pęcherzyk, a rosnące estrogeny w pewnym momencie wywołują lawinowy pik LH — to on ok. 14. dnia wyzwala owulację.
Co wyzwala owulację?
Gwałtowny wzrost LH pęka pęcherzyk Graafa i uwalnia komórkę jajową. Owulacja dzieli cykl na dwie fazy:
Rola progesteronu
Po owulacji z pękniętego pęcherzyka powstaje ciałko żółte, które wydziela . W fazie lutealnej (15–28) progesteron przygotowuje i utrzymuje błonę śluzową macicy na wypadek zagnieżdżenia zarodka. Gdy nie dochodzi do zapłodnienia, jego poziom spada i zaczyna się miesiączka.
Jak działa antykoncepcja hormonalna?
Stały dowóz hormonów (estrogen + progestagen) hamuje wydzielanie i przez przysadkę. Bez piku LH nie ma owulacji — nie dojrzewa i nie zostaje uwolniona komórka jajowa. To właśnie blokada owulacji jest głównym mechanizmem tabletek antykoncepcyjnych.
Po co Ci to na maturze:
Zadania o cyklu pytają o kolejność: FSH → estrogeny → pik LH → owulacja → progesteron. Chwyt: znajdź pik LH (dzień ~14) — dzieli cykl na folikularną i lutealną, a resztę wywnioskujesz z fazy.
Zapamiętaj: owulację wyzwala pik LH ok. 14. dnia; przed nim rosną estrogeny (faza folikularna), po nim rządzi progesteron (faza lutealna).
Teoria i wzory
Hormony cyklu
Cykl (ok. 28 dni) reguluje współgra czterech hormonów: FSH, LH, estrogenów i progesteronu.
Dwie fazy
- folikularna (dni 1–14): rośnie estrogen, dojrzewa pęcherzyk; ok. 14. dnia gwałtowny pik LH → owulacja
- lutealna (dni 15–28): ciałko żółte wydziela progesteron, utrzymujący błonę śluzową macicy
Kluczowe zależności
- pik LH → wyzwala owulację (uwolnienie komórki jajowej)
- progesteron → przygotowuje macicę na zagnieżdżenie zarodka
- antykoncepcja hormonalna dostarcza hormonów, które hamują FSH i LH → brak piku LH → brak owulacji
Zasada
Owulacja dzieli cykl na fazę folikularną i lutealną; całość steruje oś podwzgórze–przysadka–jajnik przez sprzężenia zwrotne.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Co wyzwala owulację?
Gwałtowny wzrost stężenia hormonu LH (pik LH) około 14. dnia cyklu.
›Jaką rolę pełni progesteron?
Przygotowuje i utrzymuje błonę śluzową macicy w fazie lutealnej, umożliwiając ewentualne zagnieżdżenie zarodka.
›Jak działa antykoncepcja hormonalna?
Dostarcza hormonów, które hamują wydzielanie FSH i LH, blokując dojrzewanie pęcherzyka i owulację.