Hormony płciowe — oś przysadka–gonady

O co tu chodzi?

Hormony płciowe działają wzdłuż osi przysadka mózgowa → gonady. Przysadka wysyła dwa sygnały (FSH i LH), a gonady (jajniki lub jądra) odpowiadają, produkując własne hormony i gamety.

Oś hormonalna:

$\text{FSH}$ odpowiada za dojrzewanie gamet (pęcherzyka jajnikowego u kobiet, plemników u mężczyzn). $\text{LH}$ u kobiet daje pik wywołujący owulację, a u mężczyzn stale pobudza jądra do produkcji testosteronu.

Kto co produkuje?

Jajniki wydzielają estrogeny (cechy żeńskie, odbudowa błony śluzowej) i progesteron (faza lutealna, utrzymanie ciąży). Jądra wydzielają testosteron (cechy męskie, spermatogeneza). To gonady, nie przysadka, są źródłem tych trzech.

Dlaczego pik LH, a nie FSH?

FSH przygotowuje pęcherzyk, ale samo go nie pęka. Dopiero nagły, wysoki skok $\text{LH}$ (pik) uruchamia owulację — dlatego na osi to poziom LH musi przekroczyć próg, żeby komórka jajowa została uwolniona.

Po co Ci to na maturze:

Zadania o rozrodzie pytają „który hormon co robi". Chwyt: rozdziel sygnały przysadki (FSH = gamety, LH = owulacja/testosteron) od hormonów gonad (estrogeny/progesteron = jajniki, testosteron = jądra).

Zapamiętaj: FSH → dojrzewanie gamet, pik LH → owulacja, estrogeny/progesteron → jajniki, testosteron → jądra. Przysadka steruje, gonady wykonują.