Gametogeneza — powstawanie gamet
Porównaj spermatogenezę i oogenezę. Ze spermatogenezy powstają 4 plemniki, a z oogenezy tylko 1 komórka jajowa (plus zanikające ciałka kierunkowe) — asymetryczny podział zachowuje zapasy.
Co się właśnie stało?
Mejoza dzieli jedną komórkę macierzystą (2n) na cztery komórki potomne (n). U mężczyzn wszystkie cztery stają się plemnikami. U kobiet podział jest asymetryczny — cała cytoplazma trafia do jednej komórki jajowej, a trzy ciałka kierunkowe zanikają.
Spermatogeneza:
— cztery równocenne, ruchliwe gamety męskie. Każda dostaje po równo cytoplazmy.
Oogeneza:
— asymetryczny podział cytoplazmy sprawia, że tylko jedna komórka gromadzi zapasy potrzebne zarodkowi; ciałka kierunkowe (polocyty) obumierają.
Dlaczego tak?
Plemnik ma być mały i liczny — stąd cztery. Komórka jajowa ma odżywić wczesny zarodek — dlatego jedna komórka przejmuje całą cytoplazmę i zapasy, kosztem pozostałych trzech.
Po co Ci to na maturze:
Klasyczne pytanie: „ile funkcjonalnych gamet powstaje z jednej komórki?". Spermatogeneza → 4, oogeneza → 1 (+ 3 ciałka kierunkowe). Chwyt: mejoza zawsze daje 4 komórki, różni się tylko podział cytoplazmy.
Zapamiętaj: mejoza daje 4 komórki potomne — spermatogeneza 4 plemniki, oogeneza tylko 1 komórkę jajową (+ 3 ciałka kierunkowe, które zanikają). Asymetria = zapasy dla zarodka.
Najczęstsze pytania
›Ile komórek jajowych powstaje z jednej komórki?
Jedna — pozostałe to ciałka kierunkowe, które zanikają.
›Ile plemników daje spermatogeneza?
Cztery z jednej komórki macierzystej.
›Po co ciałka kierunkowe?
Pozbywają się nadmiaru chromosomów, oddając cytoplazmę komórce jajowej.