Wirtualne laboratorium/Biologia/Układ rozrodczy/Gametogeneza — powstawanie gamet

Gametogeneza — powstawanie gamet

Porównaj spermatogenezę i oogenezę. Ze spermatogenezy powstają 4 plemniki, a z oogenezy tylko 1 komórka jajowa (plus zanikające ciałka kierunkowe) — asymetryczny podział zachowuje zapasy.

Gametogeneza — powstawanie gamet
Biologia · Układ rozrodczy · Gametogeneza (BIO.ROZR.PP.04)
Typ gametogenezy
Komórki macierzyste NN1 szt.
Z jednej komórki macierzystej w oogenezie powstaje…
typ
spermato
komórki macierz. N
1
gamety funkcjonalne
4
ciałka kierunkowe
0
🎯 Wyzwanie: trafuj liczbę gamet
seria: 0

Dam Ci docelową liczbę gamet funkcjonalnych — dobierz typ i liczbę komórek macierzystych N. Spermatogeneza daje 4 gamety na komórkę, oogeneza tylko 1.

Co się właśnie stało?

Mejoza dzieli jedną komórkę macierzystą (2n) na cztery komórki potomne (n). U mężczyzn wszystkie cztery stają się plemnikami. U kobiet podział jest asymetryczny — cała cytoplazma trafia do jednej komórki jajowej, a trzy ciałka kierunkowe zanikają.

Spermatogeneza:

spermatocyt I (2n)→mejoza4 plemniki (n)\text{spermatocyt I}\ (2n) \xrightarrow{\text{mejoza}} 4\ \text{plemniki}\ (n)

— cztery równocenne, ruchliwe gamety męskie. Każda dostaje po równo cytoplazmy.

Oogeneza:

oocyt I (2n)→mejoza1 komoˊrka jajowa (n)+3 ciałka kierunkowe\text{oocyt I}\ (2n) \xrightarrow{\text{mejoza}} 1\ \text{komórka jajowa}\ (n) + 3\ \text{ciałka kierunkowe}

— asymetryczny podział cytoplazmy sprawia, że tylko jedna komórka gromadzi zapasy potrzebne zarodkowi; ciałka kierunkowe (polocyty) obumierają.

Dlaczego tak?

Plemnik ma być mały i liczny — stąd cztery. Komórka jajowa ma odżywić wczesny zarodek — dlatego jedna komórka przejmuje całą cytoplazmę i zapasy, kosztem pozostałych trzech.

Po co Ci to na maturze:

Klasyczne pytanie: „ile funkcjonalnych gamet powstaje z jednej komórki?". Spermatogeneza → 4, oogeneza → 1 (+ 3 ciałka kierunkowe). Chwyt: mejoza zawsze daje 4 komórki, różni się tylko podział cytoplazmy.

Zapamiętaj: mejoza daje 4 komórki potomne — spermatogeneza 4 plemniki, oogeneza tylko 1 komórkę jajową (+ 3 ciałka kierunkowe, które zanikają). Asymetria = zapasy dla zarodka.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Spodobał Ci się eksperyment? Udostępnij go.

Jest darmowy — podeślij znajomym ze szkoły.

Teoria i wzory

Mejoza w tle

Gamety powstają w wyniku mejozy — liczba chromosomów spada o połowę: 2n→n2n \rightarrow n Dzięki temu po zapłodnieniu przywracana jest liczba 2n2n.

Spermatogeneza vs oogeneza

  • spermatogeneza: z jednego spermatocytu (2n) powstają 4 równocenne plemniki (n)
  • oogeneza: z jednego oocytu (2n) powstaje tylko 1 komórka jajowa (n) + 3 zanikające ciałka kierunkowe

Dlaczego asymetria

Podział w oogenezie jest nierówny — prawie cała cytoplazma (zapasy) trafia do jednej komórki jajowej, a ciałka kierunkowe oddają nadmiar chromosomów i zanikają.

Oznaczenia: 2n2n — komórka diploidalna, nn — komórka haploidalna (gameta).

Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.

Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.

Uczysz w klasie albo korepetujesz? Prowadź uczniów w NexTutor →

Najczęstsze pytania

›

Ile komórek jajowych powstaje z jednej komórki?

Jedna — pozostałe to ciałka kierunkowe, które zanikają.

›

Ile plemników daje spermatogeneza?

Cztery z jednej komórki macierzystej.

›

Po co ciałka kierunkowe?

Pozbywają się nadmiaru chromosomów, oddając cytoplazmę komórce jajowej.

Teoria (klasa): BIO.3.10.2 → Lekcja maturalna: BIO.M.6.1 →

Powiązane eksperymenty

Budowa układu rozrodczego →Cykl menstruacyjny — regulacja hormonalna →Mejoza — podział redukcyjny i crossing-over →Hormony płciowe — oś przysadka–gonady →Zapłodnienie i wczesny rozwój →