Zdobycie biegunów — Amundsen

Co się właśnie stało?

Początek XX wieku to epoka heroicznych wypraw polarnych i dramatycznego wyścigu o zdobycie biegunów Ziemi. Biegun POŁUDNIOWY jako pierwszy osiągnął norweski polarnik Roald Amundsen — stanął na nim 14 grudnia 1911 r. Wyprzedził brytyjską wyprawę Roberta Falcona Scotta o niespełna miesiąc: Scott dotarł do bieguna 17 stycznia 1912 r., by ze zgrozą odkryć norweską flagę już zatkniętą w lodzie — a w drodze powrotnej on i cała jego grupa zginęli z wyczerpania i mrozu.

Dlaczego Amundsen zwyciężył?

Amundsen zwyciężył nie brawurą, lecz perfekcyjnym przygotowaniem: postawił na psie zaprzęgi (podczas gdy Scott zawierzył kucykom i silnikom, które zawiodły w mrozie), narty, przemyślaną dietę i rozmieszczone wcześniej składy zaopatrzenia. Jego trasa była krótsza i sprawniejsza, dzięki czemu marsz do bieguna zajął mu wyraźnie mniej dni niż wyprawie Scotta.

O ile wygrał — liczbowo

Licząc od wspólnego punktu odniesienia (1 października 1911 r.), Amundsen dotarł do bieguna po 74 dniach, a Scott po 108 dniach. Różnica dat dotarcia to:

To właśnie te ~34 dni przesądziły o zwycięstwie Norwega. Sam biegun południowy to punkt o współrzędnej $\varphi = 90^\circ\text{S}$ — miejsce, w którym schodzą się wszystkie południki, a Słońce przez pół roku nie zachodzi, a przez drugie pół nie wschodzi (strefa polarna).

A biegun północny?

Biegun PÓŁNOCNY był przedmiotem sporu — amerykański badacz Robert Peary twierdził, że zdobył go w 1909 r., choć jego roszczenia do dziś budzą wątpliwości. Zdobycie biegunów zamknęło epokę „białych plam" na mapie świata i pokazało granice ludzkiej wytrzymałości.

Po co Ci to na maturze:

To kotwica dla współrzędnych geograficznych i stref polarnych: biegun to $\varphi = 90^\circ$ szerokości geograficznej (S lub N), granica dnia i nocy polarnej. Wyścig Amundsen–Scott to też wdzięczny przykład na geografię odkryć i klimat wysokich szerokości — pojawia się w zadaniach o strefach oświetlenia Ziemi i o dziejach poznawania świata.

Zapamiętaj: biegun południowy jako pierwszy zdobył Roald Amundsen — 14 grudnia 1911 r., przed Scottem (17 stycznia 1912 r.). Nie odwaga, lecz lepsze przygotowanie (psie zaprzęgi, narty, składy zaopatrzenia) dały mu ~34 dni przewagi.