Klimat morski i kontynentalny

Co się właśnie stało?

Przesunięcie w stronę morza skróciło termometr sezonowy — lato ochłodło, zima złagodniała, a amplituda roczna spadła. W głębi lądu jest odwrotnie.

Amplituda roczna temperatury:

— różnica między średnią temperaturą najcieplejszego i najchłodniejszego miesiąca. Im dalej od morza, tym A jest większe (kontynentalizm), zgodnie z modelem $A(d) = A_0 + \Delta A\,(1 - e^{-d/d_0})$.

Dlaczego morze łagodzi klimat?

Woda ma dużą pojemność cieplną — wolno się nagrzewa latem i wolno oddaje ciepło zimą. Ląd nagrzewa się i stygnie szybko. Dlatego wybrzeża mają chłodniejsze lato i cieplejszą zimę niż wnętrze kontynentu na tej samej szerokości geograficznej.

Co to znaczy w praktyce?

Gdańsk (klimat morski) ma mniejszą amplitudę roczną niż Warszawa czy Terespol (bardziej kontynentalne). Ten sam mechanizm tłumaczy łagodne zimy w Europie Zachodniej i ostre mrozy w głębi Azji.

Po co Ci to na maturze:

Zadania z klimatogramów i profili klimatycznych sprowadzają się do jednego chwytu: policz amplitudę roczną (lato − zima). Mała amplituda ⇒ klimat morski (nadmorski), duża ⇒ kontynentalny. To rozpoznasz w sekundę.

Zapamiętaj: amplituda roczna rośnie z odległością od morza. Morze łagodzi (mała amplituda), wnętrze lądu wyostrza (duża amplituda).