Degradacja i erozja gleb

Co się właśnie stało?

Odsłoniliśmy glebę, a tempo erozji podskoczyło. Bez korzeni cząstki gleby nie są związane, a deszcz i spływ swobodnie zmywają je w dół stoku, odkładając osad u podnóża.

Model erozji (uproszczone USLE):

— natężenie erozji wodnej rośnie z nachyleniem stoku $S$ (silniejszy, szybszy spływ) i maleje z pokryciem roślinnym $c$ (udział 0–1). Przy pełnej pokrywie $c=1$ czynnik $(1-c)=0$ — erozja jest znikoma niezależnie od nachylenia.

Co to znaczy w praktyce?

Stromy, goły stok (np. świeża orka wzdłuż spadku) traci glebę najszybciej. Rośliny działają dwutorowo:

Dlaczego rośliny chronią glebę?

Korzenie tworzą siatkę, która mechanicznie spaja cząstki, a okrywa liści rozbija energię kropli deszczu i spowalnia wodę płynącą po powierzchni. Dlatego stosuje się orkę w poprzek stoku, tarasy, pasy zadarnione i zadrzewienia śródpolne.

Po co Ci to na maturze:

Zadania o degradacji pedosfery pytają o czynniki erozji i sposoby ochrony. Chwyt: wypisz, co zwiększa spływ (nachylenie, brak roślin, ulewy), a co go hamuje (pokrywa roślinna, tarasy, orka w poziomicach) — i połącz z kierunkiem zmiany $E$.

Zapamiętaj: erozja rośnie z nachyleniem stoku, a maleje z pokryciem roślinnym — $E \propto S(1-c)$. Roślinność to najtańsza i najskuteczniejsza ochrona gleby.