Żyzność gleby

Co się właśnie stało?

Zwiększyliśmy zawartość próchnicy — warstwa organiczna pogrubiała się, a wskaźnik żyzności poszedł w górę. Próchnica to najcenniejszy składnik gleby: wiąże wodę, gromadzi azot i inne składniki pokarmowe oraz nadaje glebie gruzełkowatą, przewiewną strukturę.

Model żyzności:

Żyzność rośnie wraz z zawartością próchnicy, a czynnik $f(\mathrm{pH})$ osiąga maksimum przy odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym (~pH 6,5). Przy takim pH składniki pokarmowe są najlepiej dostępne dla korzeni.

Co to znaczy w praktyce?

Gleby zbyt kwaśne (pH < 5) i zbyt zasadowe (pH > 7,5) „unieruchamiają" część składników — rośliny nie mogą ich pobrać, mimo że są w glebie. Najżyźniejsze gleby świata — czarnoziemy i mady — łączą grubą warstwę próchnicy z korzystnym odczynem.

Dlaczego rolnicy wapnują pola?

Wapnowanie podnosi zbyt niskie pH gleb kwaśnych ku wartościom obojętnym — zwiększa dopasowanie odczynu, uwalnia zablokowane składniki i tym samym podnosi żyzność bez dodawania nawozów.

Po co Ci to na maturze:

Pytania o pedosferę często łączą żyzność z zawartością próchnicy i odczynem. Chwyt: gdy widzisz czarnoziem albo glebę bagienną/torfową — pytaj o próchnicę; gdy o plony na glebach kwaśnych — pytaj o pH i wapnowanie.

Zapamiętaj: żyzność rośnie z zawartością próchnicy, a odczyn ma optimum obojętne/lekko kwaśne — dlatego czarnoziemy są najżyźniejsze.