Żyzność gleby
Zmieniaj zawartość próchnicy i pH. Żyzność rośnie z ilością próchnicy (magazyn składników i wody) przy optymalnym, obojętnym pH; dlatego czarnoziemy są tak żyzne.
Dam Ci docelowy indeks żyzności — dobierz zawartość próchnicy i odczyn pH, by go uzyskać.
Co się właśnie stało?
Zwiększyliśmy zawartość próchnicy — warstwa organiczna pogrubiała się, a wskaźnik żyzności poszedł w górę. Próchnica to najcenniejszy składnik gleby: wiąże wodę, gromadzi azot i inne składniki pokarmowe oraz nadaje glebie gruzełkowatą, przewiewną strukturę.
Model żyzności:
Żyzność rośnie wraz z zawartością próchnicy, a czynnik osiąga maksimum przy odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym (~pH 6,5). Przy takim pH składniki pokarmowe są najlepiej dostępne dla korzeni.
Co to znaczy w praktyce?
Gleby zbyt kwaśne (pH < 5) i zbyt zasadowe (pH > 7,5) „unieruchamiają" część składników — rośliny nie mogą ich pobrać, mimo że są w glebie. Najżyźniejsze gleby świata — czarnoziemy i mady — łączą grubą warstwę próchnicy z korzystnym odczynem.
Dlaczego rolnicy wapnują pola?
Wapnowanie podnosi zbyt niskie pH gleb kwaśnych ku wartościom obojętnym — zwiększa dopasowanie odczynu, uwalnia zablokowane składniki i tym samym podnosi żyzność bez dodawania nawozów.
Po co Ci to na maturze:
Pytania o pedosferę często łączą żyzność z zawartością próchnicy i odczynem. Chwyt: gdy widzisz czarnoziem albo glebę bagienną/torfową — pytaj o próchnicę; gdy o plony na glebach kwaśnych — pytaj o pH i wapnowanie.
Zapamiętaj: żyzność rośnie z zawartością próchnicy, a odczyn ma optimum obojętne/lekko kwaśne — dlatego czarnoziemy są najżyźniejsze.
Teoria i wzory
Od czego zależy żyzność
Żyzność to zdolność gleby do zapewnienia roślinom składników pokarmowych, wody i powietrza. Decydują o niej głównie:
- zawartość próchnicy — magazyn składników i wody oraz spoiwo nadające glebie strukturę
- odpowiednie pH — najlepiej obojętne lub lekko kwaśne
Rola próchnicy
Im więcej próchnicy, tym żyźniejsza gleba — dlatego czarnoziemy (bardzo bogate w próchnicę) są najurodzajniejsze. Próchnica zatrzymuje wodę i składniki, które inaczej zostałyby wymyte.
Rola pH
Skrajne pH (silnie kwaśne lub zasadowe) ogranicza dostępność składników pokarmowych dla roślin i aktywność organizmów glebowych. Przy optymalnym, zbliżonym do obojętnego pH rośliny najlepiej pobierają składniki — żyzność jest największa.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Od czego zależy żyzność gleby?
Głównie od zawartości próchnicy i odpowiedniego pH.
›Czemu czarnoziemy są żyzne?
Mają bardzo dużo próchnicy bogatej w składniki.
›Jak pH wpływa na żyzność?
Skrajne pH ogranicza dostępność składników dla roślin.