NexTutor
Baza wiedzy/Historia/Poczet władców/Kazimierz II Sprawiedliwy
Portret — Kazimierz II Sprawiedliwy
książęRozbicie dzielnicowe

Kazimierz II

Sprawiedliwy
Panowanie: 1177–1194

Zjazd w Łęczycy 1180 — przywileje dla Kościoła.

Biografia

Najmłodszy syn Bolesława Krzywoustego, który wbrew zasadzie senioratu (pomijającej najmłodszych) objął dzielnicę krakowską, usuwając brata Mieszka Starego. Aby zalegalizować i utrwalić swoją władzę, poszedł na ustępstwa wobec Kościoła i możnych.

Przełomem był zjazd w Łęczycy w 1180 roku, na którym Kazimierz nadał duchowieństwu przywileje — uznawane za pierwszy przywilej stanowy w dziejach Polski. W zamian uzyskał zgodę na przekazanie tronu krakowskiego swojej linii, co faktycznie znosiło pierwotną zasadę senioratu Krzywoustego.

Sprawiedliwy prowadził też skuteczne wyprawy na Ruś i przeciw pogańskim sąsiadom, umacniając pozycję Krakowa. Jego rządy pokazują, jak władcy dzielnicowi kupowali poparcie elit przywilejami — mechanizm, który w kolejnych wiekach ukształtował ustrój Polski.

Korzenie i rodowód

Bolesław KrzywoustyKazimierz urodził się po jego śmierci · Piastowie · Polska
Salomea z Berguhrabianka · Rzesza
Kazimierz II SprawiedliwyRozbicie dzielnicowe · 1177–1194
Leszek Białysenior, książę Małopolski
Konrad Mazowieckisprowadził Krzyżaków (1226)
Kolejne żony (1)
  1. 1Helenaznojemska linia Przemyślidów · Czechy

Europejskie koneksje: Żona Czeszka (Przemyślidzi). Genealogicznie kluczowy — jego syn Konrad Mazowiecki sprowadził zakon krzyżacki, co zaważyło na dziejach Polski na stulecia.

Zasięg państwa za panowania

Obszar: Małopolska z Krakowem i Sandomierz; zwierzchnictwo oraz wyprawy na Ruś.

Morze Bałtyckie1
mapa poglądowa
Legenda
  • Stolica
  • Miasto
  • Bitwa

Objął Kraków wbrew zasadzie senioratu i zapewnił pryncypat swojej linii.

  1. 1Kraków · stolica — dzielnica senioralna
  2. •Sandomierz · miasto — jego dzielnica
  3. •Łęczyca · miasto — zjazd 1180
  4. •Ruś · bitwa — wyprawy

Zmiany granic: Objęcie Krakowa wbrew senioratowi. Przywileje ze zjazdu łęczyckiego (1180).

Najważniejsze wydarzenia

  1. lata 80. XII w.wyprawy na Ruś
  2. 1177objęcie Krakowa wbrew zasadzie senioratu
  3. 1180zjazd w Łęczycy — przywilej dla Kościoła
To musisz wiedzieć
  • Objął Kraków wbrew senioratowi.
  • 1180 — zjazd w Łęczycy, pierwszy przywilej stanowy (dla Kościoła).
  • Faktycznie zniósł pierwotną zasadę senioratu.
Pełne kalendarium Polski →

Co działo się wtedy

🇵🇱 W Polsce
  • Zjazd w Łęczycy (1180) — pierwszy przywilej stanowy (dla Kościoła).
🌍 Na świecie
  • III krucjata.
  • Sułtan Saladyn zdobywa Jerozolimę (1187).
  • Cesarz Barbarossa.
Zobacz pełne kalendarium

Cytaty / słynne słowa

„Sprawiedliwy"
— przydomek Kazimierza IINadany przez kronikarzy, choć władzę zdobył wbrew zasadom sukcesji.

Ciekawostki

Czy wiesz, że…Przydomek „Sprawiedliwy" nadali mu kronikarze, choć władzę zdobył łamiąc zasady sukcesji.
Czy wiesz, że…Jego syn Konrad Mazowiecki przeszedł do historii jako ten, który ściągnął Krzyżaków.

Upamiętnienie — ślady dzisiaj

pochówekKatedra na Wawelu w Krakowie.
pamięćJego syn Konrad Mazowiecki sprowadził do Polski zakon krzyżacki (1226).
patronatySzkoły i ulice jego imienia.

Pytania i odpowiedzi

Czym słynie Kazimierz Sprawiedliwy?

Zjazdem w Łęczycy (1180) i nadaniem pierwszego przywileju stanowego — dla Kościoła.

Co ustalono na zjeździe w Łęczycy?

Kazimierz nadał duchowieństwu przywileje w zamian za zgodę na dziedziczenie tronu krakowskiego przez jego linię.

Dlaczego to ważne?

Faktycznie zniosło pierwotną zasadę senioratu i zapoczątkowało epokę przywilejów.

Sprawdź się

1.Co nadał Kazimierz Sprawiedliwy na zjeździe w Łęczycy (1180)?
2.Który syn Kazimierza sprowadził Krzyżaków?

Zobacz też

Mieszko III StaryPoczet władców · 1173–1177 (z przerwami)Zjazd łęczycki (1180)Kalendarium PolskiSprowadzenie Krzyżaków (1226)Kalendarium Polski
Portret wyobrażony w konwencji pocztu Matejki — brak zachowanych wizerunków z epoki.