NexTutor
Baza wiedzy/Historia/Poczet władców/Mieszko III Stary
Portret — Mieszko III Stary
książęRozbicie dzielnicowe

Mieszko III

Stary
Panowanie: 1173–1177 (z przerwami)

Wielokrotnie tracił i odzyskiwał tron krakowski.

Biografia

Kolejny z synów Krzywoustego, który obejmował tron krakowski kilkakrotnie, za każdym razem tracąc go wskutek oporu możnych. Był władcą energicznym i dążącym do wzmocnienia władzy książęcej, co jednak zderzało się z rosnącymi ambicjami możnowładztwa.

Jego twarde rządy fiskalne i próby ograniczenia samodzielności elit wywoływały bunty i usunięcie z Krakowa. Mimo to Mieszko wielokrotnie powracał, walcząc o pryncypat niemal do końca długiego życia — stąd przydomek Stary.

Postać Mieszka III jest w podręcznikach symbolem chaosu epoki rozbicia i słabości instytucji senioratu, w której o władzy nad dzielnicą zwierzchnią decydowała już nie zasada dziedziczenia, lecz gra interesów możnych.

Korzenie i rodowód

Bolesław KrzywoustyPiastowie · Polska
Salomea z Berguhrabianka · Rzesza
Mieszko III StaryRozbicie dzielnicowe · 1173–1177 (z przerwami)
Odonlinia wielkopolska
Władysław Laskonogiksiążę wielkopolski
Kolejne żony (2)
  1. 1Elżbietacórka Beli II; Arpadowie · Węgry
  2. 2Eudoksjaksiężniczka ruska · Ruś

Europejskie koneksje: Żony z węgierskich Arpadów i z Rusi. Jego potomkowie utworzyli linię wielkopolską, z której wyszedł późniejszy król Przemysł II.

Zasięg państwa za panowania

Obszar: Dziedziczna Wielkopolska oraz wielokrotnie zdobywana i tracona dzielnica senioralna (Kraków).

Morze Bałtyckie12
mapa poglądowa
Legenda
  • Stolica
  • Miasto

Uparcie walczył o zwierzchnictwo, wielokrotnie obejmując i tracąc Kraków.

  1. 1Gniezno · stolica — Wielkopolska (Poznań/Gniezno)
  2. 2Kraków · miasto — dzielnica senioralna, wielokrotnie tracona

Zmiany granic: Wielokrotne zdobywanie i utrata Krakowa.

Najważniejsze wydarzenia

  1. 1173pierwsze objęcie tronu krakowskiego (senior)
  2. 1177utrata Krakowa wskutek buntu możnych
  3. 1199–1202ponowne walki o pryncypat pod koniec życia
To musisz wiedzieć
  • Wielokrotnie zdobywał i tracił tron krakowski.
  • Twarde rządy fiskalne budziły bunty możnych.
  • Symbol chaosu i słabości senioratu.
Pełne kalendarium Polski →

Co działo się wtedy

🇵🇱 W Polsce
  • Walka o pryncypat.
  • Opór możnych wobec silnej władzy księcia.
🌍 Na świecie
  • Cesarz Fryderyk Barbarossa.
  • Zbliżająca się III krucjata.
Zobacz pełne kalendarium

Cytaty / słynne słowa

„Stary"
— przydomek Mieszka IIIO władzę zwierzchnią walczył niemal do końca długiego życia — stąd przydomek.

Ciekawostki

Czy wiesz, że…O tron walczył niemal do śmierci w wieku ok. 80 lat — stąd przydomek „Stary".
Czy wiesz, że…Jego rządy uważa się za pierwszą poważną próbę wzmocnienia władzy książęcej wbrew możnym.

Upamiętnienie — ślady dzisiaj

pochówekKolegiata w Kaliszu.
pamięćZ jego linii wywodził się późniejszy król Przemysł II (wielkopolscy Piastowie).
patronatySzkoły i ulice jego imienia.

Pytania i odpowiedzi

Dlaczego Mieszko III nosi przydomek Stary?

Bo o władzę zwierzchnią walczył niemal do końca długiego życia, wielokrotnie tracąc i odzyskując Kraków.

Dlaczego tracił tron krakowski?

Twarde rządy i próby ograniczenia możnych wywoływały bunty i jego usuwanie.

Sprawdź się

1.Skąd przydomek Mieszka III „Stary"?
2.Z której linii Piastów wywodził się Przemysł II?

Zobacz też

Bolesław IV KędzierzawyPoczet władców · 1146–1173Przemysł IIPoczet władców · 1295–1296
Portret wyobrażony w konwencji pocztu Matejki — brak zachowanych wizerunków z epoki.