Zygmunt I

Zygmunt I Stary (panował 1506–1548) to syn Kazimierza Jagiellończyka i jeden z najwybitniejszych władców epoki renesansu. Jego długie, ponad czterdziestoletnie panowanie uchodzi za początek „złotego wieku” Polski — okresu rozkwitu kultury, gospodarki i pozycji państwa.

Prowadził rozważną politykę wewnętrzną, reformując skarb, mennicę i wojsko, choć musiał liczyć się z rosnącą potęgą szlachty (m.in. tzw. „wojna kokosza” — rokosz szlachecki w 1537 roku). Jego drugą żoną została Bona Sforza, która wniosła do Polski włoski renesans, nowe wzorce kulturowe i gospodarcze, a także prowadziła własną, aktywną politykę.

W polityce zagranicznej odniósł ważny sukces: w 1525 roku na rynku krakowskim przyjął hołd pruski — wielki mistrz zakonu krzyżackiego Albrecht Hohenzollern, sekularyzując zakon, złożył królowi hołd lenny jako świecki książę pruski. Rozwiązało to na pewien czas problem krzyżacki, choć na dłuższą metę wzmocniło Hohenzollernów. Toczył też wojny z Moskwą (utrata Smoleńska w 1514 roku, ale zwycięska bitwa pod Orszą).

Zygmunt i Bona byli wielkimi mecenasami sztuki. Przebudowali Wawel w duchu renesansu, ufundowali kaplicę Zygmuntowską — uważaną za perłę renesansu na północ od Alp — a na wieży katedry zawisł słynny dzwon Zygmunt (1520).

Zmarł w 1548 roku, pozostawiając państwo u szczytu świetności. Jego panowanie zapisało się jako czas kulturalnego i gospodarczego rozkwitu Rzeczypospolitej.