Dryf genetyczny i efekt założyciela

Co się właśnie stało?

Częstość allelu z pokolenia na pokolenie zmienia się losowo. Im mniejsza populacja, tym większe skoki — w małej grupie kilka „szczęśliwych" rozmnożeń potrafi utrwalić albo wymazać allel.

Dryf genetyczny:

To przypadkowe zmiany częstości alleli między pokoleniami, wynikające z losowego doboru gamet i osobników, które przekazują geny. Siła dryfu rośnie, gdy populacja maleje — wariancja zmiany częstości jest odwrotnie proporcjonalna do $N$:

Dlatego w małych populacjach allele szybciej ulegają utrwaleniu ($p=1$) lub zanikowi ($p=0$).

Efekt założyciela:

Gdy nową populację zakłada mała grupa osobników (np. kilka ptaków dolatuje na wyspę), niesie ona tylko wycinek puli genowej przodków — często o zniekształconych częstościach. To skrajny przypadek dryfu: mała próba = duże losowe odchylenie od populacji źródłowej.

Czym różni się od doboru naturalnego?

Dryf jest losowy i bezkierunkowy — nie faworyzuje żadnego allelu, działa „na oślep". Dobór naturalny jest kierunkowy — systematycznie premiuje allele zwiększające dostosowanie. Dryf liczy się najbardziej tam, gdzie dobór jest słaby, a populacja mała.

Po co Ci to na maturze:

Zadania każą odróżnić dryf od doboru i wskazać, kiedy dryf dominuje. Chwyt: mała populacja + brak wyraźnej przewagi allelu ⇒ decyduje przypadek (dryf), nie selekcja. Efekt założyciela i „wąskie gardło" to sztandarowe przykłady.

Zapamiętaj: dryf to przypadkowa wędrówka częstości alleli — silny w małych populacjach, losowy i bezkierunkowy. $\mathrm{Var}(\Delta p)\propto 1/N$.