Hormony roślinne — kto za co odpowiada
Wybierz hormon i zobacz jego działanie. Etylen przyspiesza dojrzewanie owoców, auksyny — wzrost, gibereliny — wydłużanie i kiełkowanie, ABA — spoczynek.
Dam Ci funkcję fizjologiczną — wskaż hormon, który za nią odpowiada. Hasła: etylen = owoce, auksyny = wzrost, ABA = zamykanie/spoczynek.
Co się właśnie stało?
Każdy hormon roślinny ma jedną główną funkcję. Etylen to gaz, który uruchamia dojrzewanie owoców i opadanie liści — dlatego jedno dojrzałe jabłko „zaraża" dojrzewaniem całą miskę.
Odpowiedź rośnie z dawką hormonu:
— im więcej etylenu, tym szybciej owoc przechodzi z zielonego w czerwony. Ta sama zasada „odpowiedź ∝ stężenie" działa dla każdego hormonu, ale efekt jest inny.
Podział ról (to trzeba znać):
Auksyny — wzrost wydłużeniowy, fototropizm; gibereliny — wydłużanie łodygi i kiełkowanie nasion; cytokininy — podziały komórkowe i pędy boczne; etylen — dojrzewanie owoców, opadanie liści; ABA (kwas abscysynowy) — zamykanie aparatów szparkowych i spoczynek (dormancja).
Dlaczego ABA zamyka aparaty?
Przy suszy roślina wydziela ABA, komórki przyszparkowe tracą turgor i pora się zamyka — mniej wody ucieka przez transpirację. To hormon „przetrwania i spoczynku", przeciwieństwo hormonów wzrostu.
Po co Ci to na maturze:
Zadania z fizjologii roślin prawie zawsze proszą o przypisanie hormonu do funkcji albo skutku. Chwyt: zapamiętaj jedno hasło na hormon — etylen = owoce, auksyny = wzrost, ABA = zamykanie/spoczynek — i większość poleceń rozwiązuje się natychmiast.
Zapamiętaj: etylen dojrzewa owoce, auksyny napędzają wzrost, a ABA zamyka aparaty szparkowe i wprowadza roślinę w spoczynek — jeden hormon, jedna główna rola.
Teoria i wzory
Hormony sterują wzrostem i rozwojem
Rośliny regulują procesy życiowe za pomocą fitohormonów — substancji działających w bardzo małych stężeniach.
Kto za co odpowiada
- auksyny — wzrost wydłużeniowy, fototropizm, dominacja wierzchołkowa
- gibereliny — wydłużanie łodyg, kiełkowanie nasion, kwitnienie
- cytokininy — podziały komórkowe, opóźnianie starzenia liści
- etylen (gaz) — dojrzewanie owoców, opadanie liści
- kwas abscysynowy (ABA) — spoczynek nasion, zamykanie aparatów szparkowych przy suszy
Zasady
- hormony często działają antagonistycznie (np. gibereliny vs ABA — kiełkowanie vs spoczynek)
- efekt zależy od stężenia i rodzaju tkanki (to samo stężenie auksyny pobudza pęd, a hamuje korzeń)
To box jakościowy — działanie hormonów opisują zasady, nie wzory.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Co odpowiada za dojrzewanie owoców?
Etylen — gazowy hormon roślinny.
›Do czego służą auksyny?
Do wzrostu wydłużeniowego, fototropizmu i dominacji wierzchołkowej.
›Co robi ABA (kwas abscysynowy)?
Wywołuje spoczynek nasion i zamykanie aparatów szparkowych przy suszy.