Transport aktywny — pompa sodowo-potasowa

Co się właśnie stało?

Pompa przenosiła jony WBREW gradientowi stężeń — z miejsca, gdzie było ich mniej, tam, gdzie było ich więcej. Takiego transportu nie da się zrobić za darmo: napędza go energia z ATP.

Transport bierny vs aktywny:

BIERNY (dyfuzja, osmoza): substancje przemieszczają się ZGODNIE z gradientem stężeń — z miejsca o wyższym stężeniu do niższego. Nie wymaga energii — dzieje się „sam". AKTYWNY: przenosi substancje PRZECIW gradientowi (od niższego stężenia do wyższego). To „pod górę", więc WYMAGA ENERGII, którą dostarcza rozkład ATP.

Pompa sodowo-potasowa (Na⁺/K⁺-ATPaza):

to białko błonowe, które w każdym cyklu wypompowuje 3 jony sodu na zewnątrz komórki i wpompowuje 2 jony potasu do środka — wbrew ich gradientom. Dzięki temu komórka utrzymuje odpowiednie stężenia jonów, potencjał błonowy (kluczowy dla nerwów i mięśni) oraz swoją objętość.

Po co Ci to na maturze:

odróżnianie transportu biernego od aktywnego, rola ATP i mechanizm pompy sodowo-potasowej (3 Na⁺ : 2 K⁺) to ważne zagadnienia z transportu przez błony. Chwyt: „pod górę" (przeciw gradientowi) = potrzeba energii.

Zapamiętaj: transport aktywny idzie PRZECIW gradientowi stężeń i wymaga ATP; pompa sodowo-potasowa wyrzuca 3 Na⁺ i wprowadza 2 K⁺, utrzymując potencjał błonowy.