Podział układu nerwowego
Wybieraj struktury i sprawdzaj przynależność. Ośrodkowy układ nerwowy (OUN) to mózg i rdzeń kręgowy; obwodowy (OUO) to nerwy i zwoje.
Dam Ci strukturę — przypisz ją do układu ośrodkowego (OUN) albo obwodowego (OUO).
Co się właśnie stało?
Podświetliłeś rdzeń kręgowy — pierścień zaświecił się na zielono, tak jak mózg. Oba należą do tej samej części: układu ośrodkowego.
Podział układu nerwowego:
OUN — ośrodkowy układ nerwowy: mózg i rdzeń kręgowy (chronione czaszką i kręgosłupem). OUO — obwodowy układ nerwowy: wszystkie nerwy i zwoje łączące OUN z resztą ciała.
Co to znaczy w praktyce?
Rdzeń kręgowy to nie „nerw" — to przedłużenie mózgu w kanale kręgowym. Odpowiada za przewodzenie i za odruchy rdzeniowe (np. cofnięcie ręki), zanim sygnał dotrze do mózgu. Dlatego zaliczamy go do OUN, mimo że biegnie wzdłuż tułowia.
Jak to zapamiętać?
, . Jeśli struktura jest w czaszce lub kręgosłupie i przetwarza sygnały — to OUN. Jeśli tylko je przenosi w głąb ciała — to OUO.
Po co Ci to na maturze:
Zadania z fizjologii nerwowej niemal zawsze zaczynają się od przypisania struktury do OUN lub OUO. Pomyłka „rdzeń = obwodowy" to najczęstszy błąd — kosztuje punkt na starcie.
Zapamiętaj: OUN = mózg + rdzeń kręgowy; OUO = nerwy i zwoje. Rdzeń kręgowy zawsze należy do OUN.
Teoria i wzory
Dwa główne piętra
- ośrodkowy układ nerwowy (OUN): mózg i rdzeń kręgowy — integruje informacje i steruje reakcjami
- obwodowy układ nerwowy: nerwy i zwoje poza OUN — łączą OUN z resztą ciała
Funkcje
- rdzeń kręgowy: przewodzi impulsy i steruje odruchami (np. kolanowym)
- nerwy obwodowe: doprowadzają bodźce czuciowe i wyprowadzają polecenia ruchowe
Zasada
OUN = centrum przetwarzania, układ obwodowy = sieć „kabli". Czynnościowo układ obwodowy dzieli się dalej na somatyczny (wolicjonalny) i autonomiczny (wegetatywny).
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Co tworzy ośrodkowy układ nerwowy?
Mózg i rdzeń kręgowy.
›Co należy do układu obwodowego?
Nerwy i zwoje nerwowe poza OUN.
›Do czego służy rdzeń kręgowy?
Przewodzi impulsy i steruje odruchami (np. kolanowym).