Wirtualne laboratorium/Biologia/Układ oddechowy/Transport gazów we krwi

Transport gazów we krwi

Porównaj transport O₂ i CO₂. Tlen wiąże hemoglobina erytrocytów (oksyhemoglobina), a CO₂ przenoszony jest głównie jako jony wodorowęglanowe w osoczu.

Transport gazów we krwi
Biologia · Układ oddechowy · Transport gazów we krwi (BIO.ODD.PP.04)
Forma transportu
Ciśnienie parcjalne tlenu pO2p\mathrm{O_2}40 mmHg
Tlen jest transportowany we krwi głównie przez:
gaz
O₂
pO₂
40 mmHg
nasycenie Hb
76 %
główna forma
hemoglobina
🎯 Wyzwanie: rozpoznaj formę transportu
seria: 0

Dam Ci opis udziału — wskaż, w jakiej formie dany gaz jest transportowany we krwi.

Co się właśnie stało?

Podniosłeś ciśnienie parcjalne tlenu — hemoglobina wysyciła się i coraz więcej miejsc wiązania obsadził O₂. Tak powstaje oksyhemoglobina, główny „wagonik" transportujący tlen.

Tlen — wiązanie z hemoglobiną:

Hb+4 O2⇌Hb(O2)4\mathrm{Hb} + 4\,\mathrm{O_2} \rightleftharpoons \mathrm{Hb(O_2)_4}

Jedna cząsteczka hemoglobiny przyłącza do 4 cząsteczek O₂. Stopień wysycenia zależy od pO₂ (krzywa dysocjacji): w płucach (wysokie pO₂) Hb się wysyca, w tkankach (niskie pO₂) oddaje tlen.

Dwutlenek węgla — trzy formy:

CO2+H2O⇌H2CO3⇌H++HCO3−\mathrm{CO_2} + \mathrm{H_2O} \rightleftharpoons \mathrm{H_2CO_3} \rightleftharpoons \mathrm{H^+} + \mathrm{HCO_3^-}

Większość CO₂ (~70%) podróżuje jako jony wodorowęglanowe HCO3−\mathrm{HCO_3^-} rozpuszczone w osoczu, ~23% jako karbaminohemoglobina (związana z Hb), a ~7% rozpuszczone bezpośrednio w osoczu.

Po co Ci to na maturze:

To klasyk zadań o układzie oddechowym i krwi. Chwyt: O₂ → hemoglobina (oksyhemoglobina), CO₂ → głównie HCO₃⁻ w osoczu. Pamiętaj też o krzywej dysocjacji i wymianie gazowej płuca ↔ tkanki.

Zapamiętaj: tlen niesie hemoglobina (oksyhemoglobina, ~98%), a dwutlenek węgla — głównie jony wodorowęglanowe HCO₃⁻ w osoczu.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Spodobał Ci się eksperyment? Udostępnij go.

Jest darmowy — podeślij znajomym ze szkoły.

Teoria i wzory

Transport tlenu

Tlen wiąże się z hemoglobiną erytrocytów, tworząc oksyhemoglobinę (odwracalnie): Hb+O2⇌HbO2\text{Hb} + \text{O}_2 \rightleftharpoons \text{HbO}_2 Tylko niewielka część O₂ rozpuszcza się w osoczu.

Transport dwutlenku węgla

CO₂ przenoszony jest głównie jako jony wodorowęglanowe w osoczu: CO2+H2O⇌H2CO3⇌H++HCO3−\text{CO}_2 + \text{H}_2\text{O} \rightleftharpoons \text{H}_2\text{CO}_3 \rightleftharpoons \text{H}^+ + \text{HCO}_3^- Część CO₂ wiąże się też z hemoglobiną (karbaminohemoglobina), część rozpuszcza w osoczu.

Zasada

Reakcje są odwracalne: w płucach przebiegają w stronę oddawania CO₂ i wiązania O₂, w tkankach — odwrotnie.

Oznaczenia: Hb\text{Hb} — hemoglobina, HbO2\text{HbO}_2 — oksyhemoglobina, HCO3−\text{HCO}_3^- — jon wodorowęglanowy.

Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.

Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.

Uczysz w klasie albo korepetujesz? Prowadź uczniów w NexTutor →

Najczęstsze pytania

›

Jak transportowany jest tlen?

Głównie związany z hemoglobiną w erytrocytach.

›

A dwutlenek węgla?

Przeważnie jako jony HCO₃⁻ w osoczu, częściowo z hemoglobiną.

›

Co to oksyhemoglobina?

Połączenie hemoglobiny z tlenem powstające w płucach.

Teoria (klasa): BIO.3.3.2 → Lekcja maturalna: BIO.M.10.2 →

Powiązane eksperymenty

Krzywa dysocjacji hemoglobiny — efekt Bohra →Składniki krwi →Jak komórki wykrywają tlen — czynnik HIF →Wymiana gazowa — rola pęcherzyków płucnych →Regulacja oddychania — rola CO₂ →Spirometria — pojemność życiowa płuc →