Transport gazów we krwi
Porównaj transport O₂ i CO₂. Tlen wiąże hemoglobina erytrocytów (oksyhemoglobina), a CO₂ przenoszony jest głównie jako jony wodorowęglanowe w osoczu.
Co się właśnie stało?
Podniosłeś ciśnienie parcjalne tlenu — hemoglobina wysyciła się i coraz więcej miejsc wiązania obsadził O₂. Tak powstaje oksyhemoglobina, główny „wagonik" transportujący tlen.
Tlen — wiązanie z hemoglobiną:
Jedna cząsteczka hemoglobiny przyłącza do 4 cząsteczek O₂. Stopień wysycenia zależy od pO₂ (krzywa dysocjacji): w płucach (wysokie pO₂) Hb się wysyca, w tkankach (niskie pO₂) oddaje tlen.
Dwutlenek węgla — trzy formy:
Większość CO₂ (~70%) podróżuje jako jony wodorowęglanowe rozpuszczone w osoczu, ~23% jako karbaminohemoglobina (związana z Hb), a ~7% rozpuszczone bezpośrednio w osoczu.
Po co Ci to na maturze:
To klasyk zadań o układzie oddechowym i krwi. Chwyt: O₂ → hemoglobina (oksyhemoglobina), CO₂ → głównie HCO₃⁻ w osoczu. Pamiętaj też o krzywej dysocjacji i wymianie gazowej płuca ↔ tkanki.
Zapamiętaj: tlen niesie hemoglobina (oksyhemoglobina, ~98%), a dwutlenek węgla — głównie jony wodorowęglanowe HCO₃⁻ w osoczu.
Najczęstsze pytania
›Jak transportowany jest tlen?
Głównie związany z hemoglobiną w erytrocytach.
›A dwutlenek węgla?
Przeważnie jako jony HCO₃⁻ w osoczu, częściowo z hemoglobiną.
›Co to oksyhemoglobina?
Połączenie hemoglobiny z tlenem powstające w płucach.