Składniki krwi

Wybieraj składniki krwi i poznaj ich funkcje. Erytrocyty (hemoglobina) transportują tlen, leukocyty odpowiadają za odporność, płytki za krzepnięcie, a osocze za transport.

Biologia · Układ krążenia · Składniki krwi (BIO.KREW.PP.02)

Podświetl składnik w próbce

Tempo przepływu krwi45 %

Funkcja składnika jest stała — przepływ zmienia tylko ruch komórek, nie ich rolę.

Za transport tlenu w organizmie odpowiadają:

składnik

erytrocyty

funkcja

transport O₂

udział we krwi

≈45%

typowa liczba

~5 mln/µl

Co się właśnie stało?

Krew to tkanka płynna: w osoczu (ok. 55% objętości) zawieszone są elementy morfotyczne — erytrocyty, leukocyty i płytki. Każdy składnik pełni inną, stałą funkcję.

Przyporządkowanie funkcji:

Erytrocyty — transport $O_2$ dzięki hemoglobinie (i częściowo $CO_2$ ).
Leukocyty — odporność, obrona przed drobnoustrojami.
Płytki (trombocyty) — krzepnięcie krwi, zamykanie uszkodzeń.
Osocze — transport substancji: wody, białek, składników odżywczych, produktów przemiany.

Hemoglobina i tlen:

\text{Hb} + 4\,O_2 \;\rightleftharpoons\; \text{Hb}(O_2)_4

Jedna cząsteczka hemoglobiny wiąże do 4 cząsteczek tlenu w płucach i uwalnia je w tkankach — dlatego to erytrocyty, a nie osocze czy leukocyty, są głównym „przewoźnikiem" tlenu.

Ile erytrocytów we krwi?

Udział objętościowy krwinek czerwonych to hematokryt:

\text{Hct} = \dfrac{V_{\text{erytrocyty}}}{V_{\text{krwi}}} \approx 0{,}45

Po co Ci to na maturze:

Zadania o krwi niemal zawsze sprawdzają przyporządkowanie składnik → funkcja. Chwyt: erytrocyty = tlen (hemoglobina), leukocyty = odporność, płytki = krzepnięcie, osocze = transport reszty. Nie myl transportu tlenu (erytrocyty) z transportem substancji odżywczych (osocze).

Zapamiętaj: tlen wożą erytrocyty dzięki hemoglobinie; leukocyty bronią, płytki tamują krwawienie, a osocze rozprowadza wszystko inne. Funkcja składnika jest stała.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

›

Co transportuje tlen we krwi?

Erytrocyty dzięki hemoglobinie.

›

Za co odpowiadają leukocyty?

Za odporność — zwalczają patogeny.

›

Do czego służą płytki krwi?

Do krzepnięcia — tamują krwawienie.

Teoria (klasa): BIO.3.4.2 → Lekcja maturalna: BIO.M.6.2 →