Typy stawów

Co się właśnie stało?

Zmieniłeś typ stawu, a wraz z nim zakres ruchu. To nie mięsień, lecz kształt powierzchni stawowych decyduje, w ilu kierunkach kość może się poruszać.

Zasada:

Kulista główka w panewce daje ruch w trzech osiach; walcowaty zawias — tylko w jednej. Im lepiej powierzchnie do siebie „pasują" jak kula do miski, tym więcej kierunków ruchu.

Typy stawów a swoboda:

Kulisty (bark, biodro) — $3$ osie, ruch w wielu kierunkach. Zawiasowy (łokieć, kolano) — $1$ oś, zginanie i prostowanie. Obrotowy — obrót wokół osi podłużnej. Płaski — niewielki ślizg powierzchni.

Dlaczego bark łatwo zwichnąć?

Za swobodę płaci się stabilnością: płytka panewka stawu kulistego daje ogromny zakres ruchu, ale słabiej trzyma głowę kości — dlatego bark zwichamy częściej niż łokieć.

Po co Ci to na maturze:

Zadania każą dopasować typ stawu do zakresu ruchu lub przykładu (bark = kulisty, łokieć = zawiasowy). Chwyt: najpierw ustal kształt powierzchni, a z niego wynika liczba kierunków ruchu.

Zapamiętaj: kształt powierzchni stawowej wyznacza zakres ruchu — staw kulisty jest wielokierunkowy, zawiasowy działa tylko w jednej płaszczyźnie.