Struktura zatrudnienia a poziom rozwoju
Struktura zatrudnienia dzieli gospodarkę na trzy sektory: I (rolnictwo), II (przemysł), III (usługi). W krajach słabo rozwiniętych dominuje rolnictwo, w rozwijających się rośnie przemysł, a w wysoko rozwiniętych przeważają usługi. Suma udziałów zawsze wynosi 100%. Zmień poziom rozwoju kraju.
Dam Ci poziom rozwoju kraju — wskaż sektor, który zatrudnia najwięcej pracujących.
Co się właśnie stało?
Ustawiłeś kraj wysoko rozwinięty i w strukturze zatrudnienia wysunął się na czoło sektor usług. To reguła: im wyżej rozwinięta gospodarka, tym większy udział sektora III.
Trzy sektory gospodarki:
Sektor I — rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo i wydobycie (pozyskiwanie surowców). Sektor II — przemysł i budownictwo (przetwarzanie surowców w wyroby). Sektor III — usługi: handel, transport, edukacja, zdrowie, finanse, IT.
Niezmiennik — udziały zawsze sumują się do 100%:
— struktura zatrudnienia to podział jednej całości (ogółu pracujących), więc wzrost jednego sektora musi oznaczać spadek pozostałych.
Jak zmienia się struktura z rozwojem?
Kraje słabo rozwinięte → dominuje sektor I (większość ludzi w rolnictwie). Kraje rozwijające się → rośnie sektor II (industrializacja). Kraje wysoko rozwinięte → dominuje sektor III (usługi):
Co to dezindustrializacja?
W krajach najwyżej rozwiniętych udział przemysłu (II) spada na rzecz usług (III) — produkcję przenosi się gdzie indziej lub automatyzuje. To dlatego w gospodarkach postindustrialnych sektor II słabnie, a III rośnie.
Po co Ci to na maturze:
Na podstawie udziałów I/II/III rozpoznasz poziom rozwoju kraju i odwrotnie. Chwyt: sprawdź, który sektor dominuje — wysoki I = kraj słabo rozwinięty, wysoki III = kraj wysoko rozwinięty. Pamiętaj, że wartości muszą dać w sumie 100%.
Zapamiętaj: z rozwojem struktura przesuwa się od rolnictwa przez przemysł do usług, a udziały trzech sektorów zawsze sumują się do 100% — I + II + III = 100%.
Teoria i wzory
Trzy sektory gospodarki
Zatrudnienie dzieli się na sektory:
- I — rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo, wydobycie
- II — przemysł i budownictwo
- III — usługi (czasem wydziela się IV/V — usługi wyższego rzędu, nauka, informacja)
Udziały zawsze sumują się do:
Zmiana z poziomem rozwoju
- kraje słabo rozwinięte → dominuje rolnictwo (sektor I)
- kraje rozwijające się → rośnie udział przemysłu (sektor II)
- kraje wysoko rozwinięte → przeważają usługi (sektor III)
Dezindustrializacja
W krajach najwyżej rozwiniętych spada udział przemysłu na rzecz usług — to dezindustrializacja. Struktura zatrudnienia jest więc miernikiem poziomu rozwoju gospodarczego.
Oznaczenia: — procentowe udziały zatrudnienia w trzech sektorach gospodarki.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Co to sektory gospodarki?
I — rolnictwo i wydobycie, II — przemysł i budownictwo, III — usługi (czasem wydziela się IV/V — usługi wyższego rzędu, nauka).
›Jak zmienia się struktura z rozwojem?
Od dominacji rolnictwa (I), przez rozwój przemysłu (II), do przewagi usług (III) w krajach wysoko rozwiniętych.
›Co to dezindustrializacja?
Spadek udziału przemysłu w gospodarce na rzecz usług, typowy dla krajów wysoko rozwiniętych.