Trawienie i wchłanianie
Śledź pokarm przez przewód pokarmowy. Strawione składniki są wchłaniane głównie w jelicie cienkim, którego ogromną powierzchnię tworzą kosmki i mikrokosmki.
Dam Ci odcinek przewodu — wskaż, co głównie w nim się dzieje (bez klikania sceny).
Co się właśnie stało?
Podświetliliśmy jelito cienkie i rozwinęliśmy kosmki. Słupki po prawej pokazują, że to właśnie tu wchłania się większość strawionych składników — reszta odcinków dokłada niewiele.
Dlaczego jelito cienkie?
O ilości wchłanianych substancji decyduje pole powierzchni błony śluzowej. Fałdy, kosmki i mikrokosmki (rąbek szczoteczkowy) wielokrotnie ją powiększają:
— to setki razy więcej niż gładka rura o tej samej długości. Duża powierzchnia + kontakt z enzymami = sprawne wchłanianie aminokwasów, cukrów prostych, kwasów tłuszczowych i glicerolu wprost do krwi i limfy.
A pozostałe odcinki?
Jama ustna i żołądek głównie trawią (rozkładają pokarm), wchłaniając bardzo mało. Jelito grube odzyskuje przede wszystkim wodę i sole mineralne, zagęszczając niestrawione resztki. W skrócie: .
Po co Ci to na maturze:
Klasyczne zadania: „gdzie wchłaniają się składniki i dlaczego" oraz „jak budowa jelita cienkiego wiąże się z jego funkcją". Chwyt: powiąż strukturę (kosmki, mikrokosmki) z powierzchnią, a powierzchnię z intensywnością wchłaniania.
Zapamiętaj: większość składników pokarmu wchłania się w jelicie cienkim dzięki ogromnej powierzchni kosmków i mikrokosmków; jelito grube wchłania głównie wodę.
Teoria i wzory
Dwa etapy
- trawienie — rozkład dużych cząsteczek pokarmu na proste (aminokwasy, glukoza, kwasy tłuszczowe)
- wchłanianie — przenikanie strawionych składników do krwi/limfy
Gdzie zachodzi wchłanianie
Większość wchłaniania odbywa się w jelicie cienkim. Jelito grube wchłania głównie wodę i sole.
Ogromna powierzchnia
Jelito cienkie ma kosmki i mikrokosmki, które wielokrotnie zwiększają powierzchnię wchłaniania.
Kluczowa zależność
Im większa powierzchnia błony jelita (kosmki, mikrokosmki), tym sprawniejsze wchłanianie składników odżywczych — ta sama zasada co w pęcherzykach płucnych.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Gdzie zachodzi większość wchłaniania?
W jelicie cienkim — dzięki kosmkom o dużej powierzchni.
›Co wchłania jelito grube?
Głównie wodę i sole.
›Po co kosmki jelitowe?
Zwiększają powierzchnię wchłaniania składników odżywczych.