Stopnie utlenienia — ustalanie

Stopień utlenienia pierwiastka w związku ustala się z reguł: H = +1, O = −2, a suma stopni = ładunek cząstki. Np. w H₂SO₄: 2(+1) + S + 4(−2) = 0, więc S = +6. Uwaga na wyjątki (nadtlenki, wodorki). Wybierz związek i sprawdź obliczenie.

Chemia · Reakcje redoks · Stopnie utlenienia (CHE.REDOX)

Związek / jon — liczymy stopień utlenienia podświetlonego pierwiastka

Stopień utlenienia siarki w

H_2SO_4

to…

związek

HNO₃

pierwiastek

stopień utl.

Σ = ładunek

0 = 0

Jak ustalić stopień utlenienia?

Podstawiasz znane stopnie utlenienia atomów, a nieznany traktujesz jak niewiadomą x. Kluczowa zasada — suma wszystkich stopni utlenienia równa się ładunkowi cząstki:

\sum \text{stopni} = \text{ładunek}

Dla cząsteczki obojętnej suma wynosi 0, dla jonu — jest równa jego ładunkowi.

Reguły podstawowe:

Wodór ma zwykle $+1$ , tlen $-2$ , fluor zawsze $-1$ , metale grup 1 i 2 odpowiednio $+1$ i $+2$ . Pierwiastek w stanie wolnym ma 0.

Przykład — $H_2SO_4$ :

2(+1)+x+4(-2)=0 \Rightarrow x=+6

Dwa wodory dają $+2$ , cztery tleny $-8$ , więc siarka musi zrównoważyć bilans do zera — stąd $+6$ .

Wyjątki (uważaj!):

W nadtlenkach (np. $H_2O_2$ ) tlen ma $-1$ , a w wodorkach metali (np. $NaH$ ) wodór ma $-1$ . Te dwa przypadki najczęściej mylą na maturze.

Po co Ci to na maturze:

Stopnie utlenienia to fundament redoks — bez nich nie dobierzesz współczynników w reakcji ani nie wskażesz utleniacza i reduktora. Chwyt: wypisz znane stopnie, ułóż równanie $\sum \text{stopni} = \text{ładunek}$ i rozwiąż względem x.

Zapamiętaj: suma stopni utlenienia wszystkich atomów zawsze równa się ładunkowi cząstki — 0 dla obojętnej, a dla jonu równa jego ładunkowi.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

›

Jak ustalić stopień utlenienia?

Przypisz znane stopnie (H +1, O −2), a stopień szukanego pierwiastka wylicz z warunku: suma stopni = ładunek cząstki.

›

Jakie są reguły?

Pierwiastek w stanie wolnym = 0, jon prosty = ładunek jonu, H = +1, O = −2, fluor = −1, suma = ładunek cząstki.

›

Wyjątki?

W nadtlenkach tlen ma −1, w wodorkach metali wodór ma −1, a w OF₂ tlen ma +2.

Teoria (klasa): CHE.2.4.1 → Lekcja maturalna: CHE.M.5.2 → Tablica maturalna: Typowe wartościowości / stopnie utlenienia →