Wydajność reakcji — teoria kontra praktyka

Co się właśnie stało?

Ze stechiometrii wyliczasz, ile produktu powinno powstać — to masa teoretyczna. W praktyce zbierasz mniej, bo część substratu nie przereaguje lub zniknie w reakcjach ubocznych. Stosunek tych mas to wydajność.

Wydajność reakcji:

— $m_{\text{rzecz}}$ to masa produktu rzeczywiście uzyskana, a $m_{\text{teor}}$ to masa obliczona ze stechiometrii (zakładając 100% przereagowania). Ponieważ $m_{\text{rzecz}} \le m_{\text{teor}}$, zawsze $\eta \le 100\%$.

Co to znaczy w praktyce?

Znając wydajność i masę teoretyczną, przewidzisz realny uzysk — albo z uzysku odtworzysz wydajność:

Skąd biorą się straty?

Reakcje uboczne (powstają inne produkty), niepełna reakcja (równowaga, za krótki czas), a także straty mechaniczne przy sączeniu, przemywaniu i suszeniu osadu. Każde z nich obniża $m_{\text{rzecz}}$, a więc i $\eta$.

Po co Ci to na maturze:

Zadania „ile faktycznie otrzymasz" to stechiometria + jedno mnożenie przez η. Chwyt: policz masę teoretyczną z równania reakcji, a potem pomnóż przez wydajność podaną w procentach.

Zapamiętaj: wydajność to uzysk podzielony przez teorię razy 100% — i nigdy nie przekracza 100% (η = m_rzecz/m_teor · 100% ≤ 100%).