Hormony tarczycy a metabolizm
Zmieniaj poziom hormonów tarczycy. Regulują one tempo metabolizmu: niedoczynność spowalnia (zmęczenie, przyrost masy), nadczynność przyspiesza.
Dam Ci poziom hormonów tarczycy — sklasyfikuj stan (bez suwaka). Norma: 70–130%.
Co się właśnie stało?
Poziom hormonów tarczycy spadł do zakresu niedoczynności, a tempo metabolizmu zmalało razem z nim. Hormony tarczycy (tyroksyna) i tempo przemian są wprost proporcjonalne.
Zależność metaboliczna:
— tempo metabolizmu M rośnie i maleje razem z poziomem hormonów tarczycy H. H — poziom tyroksyny (% normy), M — tempo przemian materii (% normy).
Co to znaczy w praktyce?
Mało hormonów (niedoczynność) → wolniejszy metabolizm: zmęczenie, senność, przyrost masy, uczucie zimna. Dużo hormonów (nadczynność) → szybszy metabolizm: pobudzenie, spadek masy, uczucie gorąca. Stąd:
Jak to reguluje organizm?
Oś podwzgórze–przysadka–tarczyca działa jak termostat: przysadka wydziela TSH, które pobudza tarczycę do produkcji tyroksyny. Sprzężenie zwrotne ujemne utrzymuje H (a więc i M) blisko normy.
Po co Ci to na maturze:
Zależność „hormony tarczycy ∝ tempo metabolizmu" rozwiązuje większość zadań o niedoczynności i nadczynności. Chwyt: najpierw ustal, czy hormonów jest za mało czy za dużo, a objawy wyprowadź z kierunku zmiany metabolizmu.
Zapamiętaj: niedoczynność spowalnia metabolizm, nadczynność go przyspiesza — tempo przemian idzie w parze z poziomem hormonów tarczycy: M ∝ H.
Teoria i wzory
Rola hormonów tarczycy
Tyroksyna (i trójjodotyronina) regulują tempo przemiany materii całego organizmu — zużycie tlenu i wytwarzanie ciepła.
Zależność
- nadczynność (za dużo hormonu) → metabolizm przyspiesza: chudnięcie, kołatanie serca, nerwowość, uczucie gorąca
- niedoczynność (za mało) → metabolizm zwalnia: zmęczenie, przyrost masy, uczucie zimna
Warunek pracy
Do produkcji tyroksyny niezbędny jest jod — jego niedobór upośledza tarczycę (np. wole). Poziom hormonów reguluje oś z TSH przez ujemne sprzężenie zwrotne.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Co robią hormony tarczycy?
Regulują tempo przemiany materii (metabolizmu).
›Objawy niedoczynności tarczycy?
Spowolnienie, zmęczenie, przyrost masy, uczucie zimna.
›Co jest potrzebne do produkcji tyroksyny?
Jod — jego niedobór upośledza pracę tarczycy.