Pitagoras

Pitagoras (ok. 570–495 p.n.e.) to jeden z najsłynniejszych myślicieli starożytnej Grecji — matematyk, filozof i przywódca religijny. Urodził się na wyspie Samos u wybrzeży Azji Mniejszej, w świecie greckich miast tętniących handlem i wymianą myśli. Choć jego imię zna dziś każdy uczeń, o samym Pitagorasie wiemy zaskakująco mało — nie zostawił żadnych pism, a jego życie już w starożytności obrosło legendą.

W młodości, zgodnie z tradycją, wiele podróżował, by zdobywać wiedzę — miał uczyć się od kapłanów w Egipcie i, według niektórych przekazów, w Babilonie. To właśnie tam mógł zetknąć się z zaawansowaną matematyką i astronomią Wschodu, którą później przeniósł na grunt grecki. Podróże ukształtowały go jako uczonego łączącego rachunki z głęboką refleksją nad naturą świata.

Około 530 r. p.n.e. osiadł w Krotonie w Wielkiej Grecji (południowa Italia), gdzie założył słynne bractwo pitagorejczyków — wspólnotę na wpół religijną, na wpół naukową, żyjącą według surowych reguł. Pitagorejczycy wierzyli, że u podstaw całej rzeczywistości leżą liczby i proporcje: „wszystko jest liczbą”. To oni odkryli, że harmonia dźwięków daje się wyrazić prostymi stosunkami liczbowymi — pierwszy pomost między matematyką a zjawiskami przyrody.

Jego imię nosi najsłynniejsze twierdzenie matematyki — twierdzenie Pitagorasa o zależności między bokami trójkąta prostokątnego. Sama zależność była znana wcześniej Babilończykom, ale to w kręgu pitagorejczyków zyskała rangę dowiedzionego prawa. Idea, że światem rządzą liczby i proporcje, głęboko wpłynęła na Platona, a przez niego na całą naukę europejską — i przetrwała tysiąclecia.