NexTutor
Wirtualne laboratorium/Chemia/Kwasy i zasady/Skala pH — kwas czy zasada?

Skala pH — kwas czy zasada?

Co zrobimy: Zmienimy stężenie jonów wodorowych w roztworze i będziemy rozcieńczać kwas, żeby zobaczyć, jak zmienia się pH i barwa wskaźnika.

Co widzisz na ekranie: Zlewkę z cieczą zabarwioną według pH (paleta wskaźnika uniwersalnego), presety substancji i przycisk „rozcieńcz ×10" oraz suwak stężenia H⁺. Dwa sprzężone paski — skala pH 0–14 i stężenie [H⁺] w notacji wykładniczej — pokazują, że jeden krok pH to dziesięciokrotna zmiana. Odczyty: [H⁺], pH, [OH⁻], pOH i odczyn.

Skala pH — kwas czy zasada?
Chemia · Kwasy i zasady · Skala pH (CHE.RRW.PP.03)
Stężenie jonów H⁺ (skala logarytmiczna)[H⁺] = 10⁻² mol/dm³
Rozcieńczasz kwas (pH 2) dziesięciokrotnie wodą — o ile zmieni się pH?
[H⁺]
10⁻²
pH
2.0
[OH⁻]
10⁻¹²
pOH
12.0
odczyn
kwasowy

Co się właśnie stało?

Rozcieńczyłeś kwas 10-krotnie, a pH zmieniło się o 1 — nie o 10 i nie o „trochę". Skala pH jest logarytmiczna: każdy krok to dziesięciokrotna zmiana kwasowości.

Czym jest pH?

Miara stężenia jonów wodorowych H⁺ w roztworze. Im więcej H⁺, tym bardziej kwasowo.

pH=−log⁡[H+]\text{pH} = -\log[\text{H}^+]

Skala jest logarytmiczna — to jest sedno:

Każda jednostka pH to dziesięciokrotna różnica w stężeniu H⁺.

pH 3 jest 100× kwasˊniejsze niz˙ pH 5\text{pH 3 jest } 100\times \text{ kwaśniejsze niż pH 5}

(różnica 2 jednostek = 10²). To nie „o dwa oczka", tylko sto razy.

Kwas, obojętny czy zasada?

pH<7 kwasowy    ;    pH=7 obojętny    ;    pH>7 zasadowy\text{pH} < 7\ \text{kwasowy}\;\; ; \;\; \text{pH} = 7\ \text{obojętny}\;\; ; \;\; \text{pH} > 7\ \text{zasadowy}

W czystej wodzie [H+]=[OH−]=10−7[\text{H}^+] = [\text{OH}^-] = 10^{-7}, stąd pH = 7. Zawsze też:

pH+pOH=14\text{pH} + \text{pOH} = 14

Dlaczego rozcieńczanie zmienia pH o 1?

Dolewając 10× więcej wody, rozrzedzasz H⁺ dziesięciokrotnie — spadek [H⁺] o rząd wielkości to +1 na skali pH. Uwaga: rozcieńczaniem kwasu zbliżasz się do 7, ale nigdy go nie przekroczysz.

Po co Ci to na maturze:

Przeliczanie [H⁺] ↔ pH, wyznaczanie pOH i odczynu to podstawa zadań z kwasów i zasad. Klucz:

[H+]=10−pH[\text{H}^+] = 10^{-\text{pH}}

Zapamiętaj: pH to skala logarytmiczna — jeden krok to dziesięciokrotna zmiana kwasowości. Dlatego sok żołądkowy (pH ~1) jest milion razy bardziej kwaśny niż woda.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

›

Czym jest pH?

Miarą stężenia jonów wodorowych H⁺ w roztworze: pH = −log[H⁺]. Im więcej H⁺, tym niższe pH i bardziej kwasowy odczyn.

›

Dlaczego skala pH jest logarytmiczna?

Każda jednostka pH odpowiada dziesięciokrotnej zmianie stężenia jonów H⁺. Dlatego pH 3 jest 100 razy bardziej kwaśne niż pH 5.

›

Jak rozcieńczanie wpływa na pH?

Dziesięciokrotne rozcieńczenie kwasu podnosi pH o 1, bo [H⁺] maleje 10×. Rozcieńczaniem zbliżasz się do pH 7, ale nigdy go nie przekroczysz.

›

Jak po pH odróżnić kwas od zasady?

pH < 7 to odczyn kwasowy, pH = 7 obojętny, pH > 7 zasadowy. Zawsze też pH + pOH = 14.

Obejrzyj wideo → Teoria (klasa): CHE.2.3.2 → Lekcja maturalna: CHE.M.4.2 → Wzór w tablicach → Tablica maturalna: Wskaźniki kwasowo-zasadowe (zakres i barwy) →